خرید خودرو
مزدا 787B شماره ۵۵ مسابقه ۲۴ ساعته لمان ۱۹۹۱ را از جایگاه بیستوسوم آغاز کرد، اما پس از ۳۶۲ دور، زودتر از تمام رقبا به خط پایان رسید. این نتیجه، نخستین قهرمانی کلی یک خودروی ژاپنی در لمان بود؛ پیروزی‌ای که با موتور چهارروتوره R26B به دست آمد و جایگاهی متفاوت در تاریخ این رقابت پیدا کرد.
اهمیت این موفقیت فقط به ملیت سازنده محدود نمی‌شود. 787B به‌جای موتور پیستونی متداول، از پیشرانه روتاری یا وانکل استفاده می‌کرد و همچنان تنها خودروی دارای این نوع موتور است که قهرمانی کلی لمان را کسب کرده است. برای درک این نتیجه، باید هم مشخصات فنی خودرو را دید و هم مسیری را که مزدا تا رسیدن به پرچم شطرنجی طی کرد؛ مسیری که قدرت موتور تنها یکی از عوامل آن بود.
از تجربه‌های دهه ۱۹۷۰ تا ساخت مزدا 787B
حضور مزدا در لمان از دهه ۱۹۷۰ آغاز شد. این شرکت در سال‌های بعد، خودروها و موتورهای روتاری مختلفی را در مسابقات استقامتی به میدان فرستاد و به‌تدریج تجربه لازم برای رقابت در مسافت‌های طولانی را جمع‌آوری کرد. بنابراین، قهرمانی ۱۹۹۱ حاصل ورود ناگهانی یک خودروی متفاوت نبود؛ پشت آن، سال‌ها توسعه و حضور در مسابقه قرار داشت.
ورود به رقابت‌های گروه C و کار روی موتورهای سه‌روتوره و چهارروتوره، بخش مهمی از این روند بود. مزدا باید میان سه نیاز ارتباط برقرار می‌کرد: توان کافی برای رقابت، سرعت مناسب در پیست و دوام لازم برای ادامه کار در یک مسابقه طولانی. 787B نتیجه همین تلاش برای کنار هم قرار دادن ویژگی‌هایی بود که هیچ‌کدام به‌تنهایی قهرمانی را تضمین نمی‌کردند.
زمان رسیدن این خودرو به موفقیت نیز اهمیت داشت. سال ۱۹۹۱ آخرین فرصت حضور خودروهای روتاری در لمان بود؛ تغییر مقررات از سال بعد، امکان شرکت این پیشرانه‌ها را از بین می‌برد. به این ترتیب، مزدا در آخرین فرصت موجود به نتیجه‌ای رسید که پیش‌تر برای خودروهای ژاپنی و موتورهای روتاری ثبت نشده بود.
مشخصات موتور R26B؛ چهار روتور و ۷۰۰ اسب بخار
شاخص‌ترین بخش فنی مزدا 787B موتور تنفس طبیعی R26B بود. این پیشرانه چهار روتور داشت که حجم هرکدام به ۶۵۴ سی‌سی می‌رسید. مجموع حجم هندسی آن‌ها ۲۶۱۶ سی‌سی بود و حداکثر قدرت موتور در دور ۹۰۰۰ دور بر دقیقه به ۷۰۰ اسب بخار می‌رسید. این اعداد باید در کنار نوع ساختار موتور خوانده شوند؛ با پیشرانه‌ای روتاری روبه‌رو هستیم، نه یک موتور چهارسیلندر پیستونی.
| مشخصه | مزدا 787B |
|---|---|
| کد پیشرانه | R26B |
| نوع موتور | روتاری وانکل، تنفس طبیعی |
| تعداد روتورها | ۴ روتور |
| حجم هر روتور | ۶۵۴ سی‌سی |
| حجم هندسی مجموع روتورها | ۲۶۱۶ سی‌سی |
| حداکثر قدرت | ۷۰۰ اسب بخار در ۹۰۰۰ دور بر دقیقه |
| سوخت‌رسانی | تزریق سوخت الکترونیکی |
| سامانه ورودی هوا | ورودی هوای متغیر |
| جرقه‌زنی | سه شمع برای هر محفظه احتراق |
تزریق سوخت الکترونیکی، ورودی هوای متغیر و آرایش سه‌شمعی، از فناوری‌های به‌کاررفته در توسعه این موتور بودند. دورگیری بالا در کنار ساختار متفاوت وانکل، صدایی ایجاد می‌کرد که به یکی از ویژگی‌های شناخته‌شده 787B تبدیل شد. بااین‌حال، نقش R26B در قهرمانی را نباید صرفاً به صدای خاص یا عدد قدرت آن تقلیل داد؛ این موتور باید در چارچوب نیازهای یک رقابت ۲۴ ساعته کار می‌کرد.
چرا قدرت موتور برای بردن لمان کافی نبود؟
در لمان، سریع بودن تنها بخشی از مسئله است. خودرویی که توان بالایی دارد، اما با توقفهای فنی طولانی روبه‌رو می‌شود، ممکن است فرصت استفاده از آن توان را از دست بدهد. دوام مجموعه فنی، مدیریت مصرف سوخت، عملکرد رانندگان و تصمیم‌های تیمی همگی بر نتیجه تأثیر می‌گذارند. ارزش عملکرد مزدا نیز در همین ترکیب دیده می‌شود، نه فقط در مشخصات موتور.
787B در کنار پیشرانه چهارروتوره، از شاسی پیشرفته، ترمزهای کربنی و طراحی آیرودینامیکی بهره می‌برد. این اجزا بخشی از مجموعه‌ای بودند که باید سرعت و قابلیت ادامه مسابقه را هم‌زمان فراهم می‌کرد. موتور قدرتمند بدون همراهی سایر بخش‌ها نمی‌توانست به‌تنهایی خودرو را به برنده لمان تبدیل کند.
از سوی دیگر، مسابقه ۲۴ ساعته به معنی حرکت بدون توقف نیست. سوخت‌گیری، تعویض لاستیک و جابه‌جایی رانندگان بخشی از برنامه عادی رقابت است. تفاوت مهم، میان این توقفهای برنامهریزیشده و زمان ازدست‌رفته برای رفع ایراد فنی شکل می‌گیرد؛ موضوعی که در سرنوشت مسابقه ۱۹۹۱ نیز نقش داشت.
مسیر خودروی شماره ۵۵ از رده بیستوسوم تا صدر
ولکر وایدلر، جانی هربرت و برتراند گاشو رانندگان مزدا 787B شماره ۵۵ بودند. شروع مسابقه از جایگاه بیستوسوم، به‌خودی‌خود نشانه‌ای از نتیجه نهایی نبود. خودرو در جریان رقابت به‌تدریج موقعیت خود را بهتر کرد و سرانجام به جمع سه خودروی برتر رسید. این پیشروی، پیش از رسیدن به صدر جدول اتفاق افتاد.
در ادامه، مشکلات فنی رقبای قدرتمندی مانند مرسدس‌بنز و جگوار بر روند مسابقه اثر گذاشت. مزدا در همین زمان توانست برنامه خود را با توقفهای معمول برای دریافت سوخت، تعویض لاستیک و تغییر راننده دنبال کند. بنابراین، داستان پیروزی فقط کنار رفتن یک رقیب نبود؛ شماره ۵۵ نیز باید در موقعیتی قرار می‌گرفت که بتواند از تغییر شرایط استفاده کند.
با کنار رفتن مرسدس پیشتاز، مزدا به رتبه نخست رسید و این جایگاه را تا پایان حفظ کرد. حاصل کار، تکمیل ۳۶۲ دور و پیمودن مسافتی حدود ۴۹۲۳ کیلومتر بود. میانگین سرعت ثبت‌شده نیز به ۲۰۵.۱۳۳ کیلومتر بر ساعت رسید؛ اعدادی که نتیجه یک شبانه‌روز رقابت را نشان می‌دهند، نه صرفاً سرعت خودرو در یک دور سریع.
چرا قهرمانی روتاری مزدا تکرار نشد؟
موفقیت ۱۹۹۱ دو عنوان تاریخی را برای 787B به همراه داشت: نخستین خودروی ژاپنی با قهرمانی کلی لمان و تنها خودروی روتاری برنده این مسابقه. تأکید بر «قهرمانی کلی» مهم است؛ دستاورد مزدا به پیروزی در یک کلاس محدود نمی‌شد و شماره ۵۵ در پایان رقابت، بالاتر از تمام خودروهای دیگر قرار گرفت.
از سال ۱۹۹۲، تغییر مقررات مانع حضور پیشرانههای روتاری در لمان شد. در نتیجه، فرصتی برای تکرار این قهرمانی با همان فناوری باقی نماند. این توالی زمانی را نباید با رابطه علت و معلولی اشتباه گرفت: پیروزی در آخرین سال مجاز بودن این موتورها رخ داد، اما از این موضوع نمی‌توان نتیجه گرفت که تغییر مقررات به‌دلیل برد مزدا انجام شده بود.
درس فنی و مسابقه‌ای یک پیروزی ماندگار
برای ارزیابی مزدا 787B باید فراتر از قدرت ۷۰۰ اسب بخاری آن نگاه کرد. تجربه چندساله مزدا، مجموعه فنی خودرو، عملکرد سه راننده و ادامه مسابقه بدون توقفهای فنی طولانی، همگی در کنار شرایط رقبا به نتیجه نهایی شکل دادند. این پیروزی نشان داد یک فناوری متفاوت نیز می‌تواند در مسابقه‌ای استقامتی به قهرمانی برسد، به شرط آنکه سرعت با دوام و اجرای درست برنامه همراه شود.
در مقیاس خرید روزمره نیز توجه به مجموعه وضعیت خودرو، به‌جای تکیه بر یک عدد یا مشخصه، نگاه کاربردی‌تری است. برای خریدارانی که تأمین بودجه را هم در نظر دارند، در خودروشاپ امکان خرید اقساطی خودرو کارکرده مدل ۱۳۹۰ به بالا، با شرایط منعطف و ضمانت معتبر تا سقف ۸۰۰ میلیون تومان فراهم است.
نظرات کاربران
نظرات کاربران