خرید خودرو
صدای خرخر موقع چرخاندن فرمان، به‌ویژه در مانورهای کم‌سرعت و هنگام پارک، میتواند از مدار هیدرولیک، مجموعه سر کمک یا اتصالات فرمان و جلوبندی باشد. گاهی صدا بیشتر به ناله شباهت دارد و گاهی به ساییدگی یا تق‌تق تبدیل میشود. همین تفاوت‌ها، همراه با شرایطی که صدا در آن شنیده میشود، برای پیدا کردن منشأ ایراد اهمیت دارند.
تعویض قطعه فقط بر اساس شنیدن صدا، راه مطمئنی برای رفع مشکل نیست. ابتدا باید روشن شود خودرو فرمان هیدرولیک دارد یا برقی، صدا در توقف هم وجود دارد یا فقط هنگام حرکت شنیده میشود و آیا با سفتی، لرزش یا لقی فرمان همراه است. پاسخ این پرسش‌ها مسیر بررسی را مشخص می‌کند و احتمال تحمیل هزینه غیرضروری را کاهش می‌دهد.
شرایط ایجاد صدا چه سرنخی به ما می‌دهد؟
برای توصیف ایراد، تنها گفتن «فرمان صدا می‌دهد» کافی نیست. صدایی که در حالت توقف با گردش فرمان ایجاد میشود، لزوماً همان منشأ صدای هنگام عبور از پیچ را ندارد. همچنین صدای برخاسته از محفظه موتور باید از صدایی که نزدیک چرخ‌ها، بالای کمک‌فنر یا در مسیر ستون فرمان شنیده میشود، تفکیک شود.
این نشانه‌ها تشخیص قطعی نیستند، اما کمک می‌کنند بررسی از بخش مرتبط آغاز شود:
- ناله یا خرخر هنگام فرمان دادن در خودروی هیدرولیک: سطح روغن، ورود هوا و عملکرد پمپ باید بررسی شود.
- سوت یا جیغ با افزایش بار فرمان: وضعیت تسمه محرک پمپ، در صورت وجود، اهمیت دارد.
- خرخر، جیرجیر یا تق‌تق از مجموعه سر کمک: احتمال فرسودگی یا گیرکردن بلبرینگ سر کمک مطرح است.
- تق‌تق متوالی هنگام حرکت در پیچ تند: مفصل بیرونی پلوس باید بازدید شود.
- صدای ساییدگی: تماس قطعات، شیلنگ‌ها یا بخش‌های پلاستیکی با یکدیگر نیز باید در نظر گرفته شود.
وجود یک نشانه به‌تنهایی مجوز تعویض قطعه نیست؛ چند بخش مختلف می‌توانند صداهایی شبیه یکدیگر تولید کنند.
اول نوع فرمان را مشخص کنید؛ هیدرولیک یا برقی؟
مسیر عیب‌یابی در این دو سیستم یکسان نیست. در فرمان هیدرولیک، روغن و پمپ در تأمین نیروی کمکی نقش دارند؛ بنابراین سطح و کیفیت روغن، نشتی مدار، وضعیت تسمه و عملکرد پمپ در فهرست بررسی قرار می‌گیرند. نسبت دادن هر صدای فرمان به پمپ، بدون شناخت نوع سیستم، میتواند تشخیص را از ابتدا منحرف کند.
در فرمان برقی، کمبود روغن هیدرولیک یا خرابی تسمه پمپ موضوعیت ندارد. بررسی باید متوجه موتور برقی، اتصالات، مجموعه دنده فرمان و قسمت‌های مکانیکی باشد. بااین‌حال، برقی بودن فرمان به معنی حذف احتمال خرابی جلوبندی نیست؛ بلبرینگ سر کمک، سیبک‌ها، قرقری فرمان و مفصل‌های پلوس همچنان ممکن است منشأ صدای غیرعادی باشند.
کمبود روغن و ورود هوا چگونه صدای خرخر ایجاد می‌کنند؟
در خودروهای مجهز به فرمان هیدرولیک، پایین آمدن سطح روغن از علت‌های رایج ناله یا خرخر هنگام گردش فرمان است. وقتی روغن کافی در مدار نباشد، پمپ نمی‌تواند فشار موردنیاز را به‌درستی فراهم کند. ورود هوا به مدار هم عملکرد پمپ را مختل می‌کند و ممکن است با ایجاد صدا همراه شود.
در این وضعیت، بررسی مخزن به‌تنهایی کافی نیست. کاهش سطح روغن میتواند نتیجه نشتی از شیلنگ‌ها، محل اتصال آن‌ها یا جعبه‌فرمان باشد. بنابراین باید خود مدار نیز بازدید شود تا علت کم شدن روغن مشخص شود؛ صرفاً اضافه کردن روغن، جای پیدا کردن و رفع نشتی را نمی‌گیرد.
ترتیب رفع ایراد اهمیت دارد: ابتدا محل نشتی تعمیر میشود و سپس روغن مناسب، مطابق مشخصات سازنده، به مدار اضافه خواهد شد. اگر هوا وارد سیستم شده باشد، هواگیری اصولی نیز لازم است. انتخاب روغن یا روش هواگیری را نباید بدون توجه به الزامات همان خودرو انجام داد.
چه زمانی پمپ هیدرولیک و تسمه آن باید بررسی شوند؟
اگر صدا از محفظه موتور می‌آید و با چرخاندن فرمان بیشتر میشود، پمپ هیدرولیک یکی از بخش‌های نیازمند بررسی است. فرسودگی پمپ، آلودگی روغن یا روان‌کاری ناکافی میتواند زمینه ایجاد صدای غیرعادی را فراهم کند. بااین‌حال، شدت گرفتن صدا هنگام فرمان دادن، به‌تنهایی خرابی قطعی پمپ را ثابت نمی‌کند.
در کنار پمپ، تسمه محرک آن نیز باید بازدید شود. تسمه شل یا فرسوده ممکن است زمانی که بار سیستم فرمان افزایش پیدا می‌کند، صدای سوت یا جیغ بدهد. این صدا با خرخر یکسان نیست، اما ممکن است مالک خودرو همه آن‌ها را به‌عنوان «صدای فرمان» توصیف کند.
برای تصمیم‌گیری درباره تعمیر، باید وضعیت ظاهری تسمه، کشش آن و عملکرد پمپ در کنار شرایط روغن بررسی شود. جدا کردن این موارد از یکدیگر مانع از آن میشود که ایراد تسمه به پمپ نسبت داده شود یا مشکل مدار روغن با تعویض پمپ بی‌پاسخ بماند.
بلبرینگ سر کمک؛ منشأ احتمالی خرخر و حرکت ناگهانی فنر
بلبرینگ سر کمک در بالای مجموعه کمک‌فنر قرار دارد و در مجموعه‌هایی که هنگام فرمان دادن می‌چرخند، امکان گردش مناسب فنر و کمک‌فنر را فراهم می‌کند. فرسودگی یا گیرپاژ این بلبرینگ میتواند خود را با خرخر، تق‌تق یا جیرجیر نشان دهد؛ بنابراین هر صدایی هنگام گردش فرمان، الزاماً از خود سیستم فرمان نیست.
گاهی فنر همراه با حرکت فرمان به‌درستی نمی‌چرخد و سپس ناگهان جابه‌جا میشود. این حرکت ناگهانی هم میتواند صدا ایجاد کند. در چنین شرایطی، مجموعه سر کمک و بلبرینگ آن باید از نظر گیرکردن، لقی و فرسودگی بازدید شوند. توجه به محل شنیده شدن صدا، برای تفکیک این ایراد از صدای پمپ مفید است.
اتصالات فرمان، پلوس و تماس قطعات را از قلم نیندازید
سیبک فرمان، قرقری فرمان و بعضی اتصالات جلوبندی در انتقال حرکت غربیلک به چرخ‌ها نقش دارند. لقی، فرسودگی یا کمبود روان‌کاری در برخی از این قطعات میتواند هنگام فرمان دادن صدا تولید کند. تشخیص دقیق به بررسی وضعیت اتصالات نیاز دارد، نه صرفاً شنیدن صدا از اطراف چرخ.
منشأ صدا گاهی در اتصالات ستون فرمان یا محل اتصال آن به جعبه‌فرمان است. به همین دلیل، پیش از نسبت دادن ایراد به جعبه‌فرمان باید لقی و سلامت قطعات مرتبط بررسی شود. تعویض بی‌دلیل این مجموعه ممکن است هزینه زیادی ایجاد کند، بدون آنکه عامل اصلی صدا برطرف شود.
اگر صدا بیشتر هنگام حرکت و پیچیدن شنیده میشود، مفصل پلوس هم باید بررسی شود. خرابی مفصل بیرونی پلوس معمولاً با تق‌تق‌های پی‌درپی در پیچ‌های تند همراه است. این الگو با خرخری که در حالت توقف از مدار هیدرولیک شنیده میشود تفاوت دارد.
احتمال تماس قطعات نیز وجود دارد. برخورد شیلنگ‌ها، قطعات پلاستیکی یا بخشهایی از مجموعه چرخ و تعلیق با یکدیگر ممکن است صدایی شبیه ساییدگی بسازد. بازدید محل تماس، بخشی از عیب‌یابی است و نباید هر صدای سایشی را مستقیماً به خرابی یک مجموعه اصلی نسبت داد.
برای رفع صدا، از تشخیص شروع کنید نه تعویض قطعه
مسیر درست، مشخص کردن نوع فرمان و شرایط بروز صداست؛ سپس در مدل هیدرولیک، روغن، نشتی، هوا، تسمه و پمپ بررسی می‌شوند و در مدل برقی، موتور، اتصالات و مجموعه دنده فرمان. در هر دو، بازدید اجزای مکانیکی فرمان و جلوبندی ضروری است. اگر خرخر با سفت شدن فرمان، لرزش غربیلک، لقی یا اختلال در کنترل خودرو همراه شده، بررسی را عقب نیندازید؛ ادامه رانندگی با نقص این بخش‌ها میتواند ایمنی را به خطر بیندازد.
برای کسانی که در کنار هزینه نگهداری، گزینه تعویض خودرو را هم بررسی می‌کنند، در خودروشاپ امکان خرید اقساطی خودرو کارکرده مدل ۱۳۹۰ به بالا، با شرایط منعطف و ضمانت معتبر تا سقف ۸۰۰ میلیون تومان فراهم است.
نظرات کاربران
نظرات کاربران