خرید خودرو
افزایش قاچاق سوخت؛ پیامد فاصله شدید قیمتها در مرز
افت ارزش پول ملی، قاچاق کالا به کشورهای اطراف را جذابتر کرده است؛ بااینحال، کالاهای اساسی و یارانهای بیش از سایر اقلام در معرض خروج غیرقانونی قرار دارند. سوخت در صدر این فهرست قرار میگیرد، زیرا اختلاف نرخ آن در ایران و کشورهای همسایه گاهی به چندین برابر میرسد.
محمدجواد آذری جهرمی، وزیر وقت ارتباطات و فناوری اطلاعات، اعلام کرده بود که قیمت گازوئیل در مناطق مرزی ایران حدود ۶ تا ۸ هزار تومان است؛ درحالیکه نرخ آزاد آن در داخل کشور ۶۰۰ تومان و نرخ سهمیهای ۳۰۰ تومان تعیین شده بود. چنین فاصلهای، سود قاچاق را بهطور چشمگیری افزایش میدهد و انگیزه اقتصادی قدرتمندی برای انتقال سوخت به خارج از کشور ایجاد میکند.
بر اساس اظهارات همان مقام، با ابطال ۷۶ هزار کارت سوخت در یک روز، از قاچاق بیش از ۶ میلیارد لیتر سوخت جلوگیری شده است؛ موضوعی که نشان میدهد قاچاق سوخت، پدیدهای محدود و موردی نیست و در مقیاسی گسترده انجام میشود.
قاچاق روزانه ۲۰ میلیون لیتر بنزین
اختلاف نرخ بنزین در داخل کشور، جایگاههای مرزی و بازار کشورهای همسایه به حدود ۱۰ تا ۲۵ برابر رسیده است. این سود بالا باعث شده بخشی قابلتوجه از یارانه اختصاصیافته به مصرفکنندگان، بهجای آنکه در داخل کشور مصرف شود، از مرزها خارج شود.
یکی از اعضای اتحادیه صادرکنندگان نفت، گاز و پتروشیمی ایران، حجم قاچاق روزانه بنزین را دستکم ۲۰ میلیون لیتر برآورد کرده و استفاده دوباره از سامانه هوشمند سوخت و کارت سوخت را از راهکارهای مؤثر برای کنترل این روند دانسته است. به گفته حسن خسروجردی، افزایش نرخ ارز حاشیه سود قاچاق بنزین را بیشتر کرده و همین مسئله بخشی از آمار بالای مصرف داخلی را مشکوک به قاچاق میکند.
آمارهای مطرحشده، مصرف روزانه بنزین در کشور را حدود ۱۰۰ میلیون لیتر نشان میدهد. اگر برآورد قاچاق ۲۰ میلیون لیتری درست باشد، نزدیک به یکپنجم بنزین مصرفی روزانه از مسیرهای غیرقانونی به کشورهای همسایه انتقال پیدا میکند. برای درک ابعاد این رقم، میتوان آن را معادل جابهجایی حدود هزار تانکر بنزین در هر روز دانست.
البته تبدیل این حجم به تعداد دقیق افراد یا وسایل حمل، به شیوه انتقال و مسیر قاچاق بستگی دارد و نمیتوان یک برآورد ثابت برای آن ارائه کرد. بااینحال، حتی محافظهکارانهترین محاسبه نیز نشان میدهد که قاچاق سوخت در چنین ابعادی، بدون شبکههای سازمانیافته و تداوم فعالیت در مسیرهای مرزی امکانپذیر نیست.
سید عزیز آرمن، عضو هیئتعلمی دانشکده اقتصاد دانشگاه اهواز، اختلاف قیمت سوخت در مبادی ورودی و خروجی کشور با کشورهای همسایه را حدود پنج برابر و در برخی مناطق بیشتر از این رقم ارزیابی کرده است. از نگاه او، قاچاق سوخت پیش از این نیز وجود داشت، اما جهش نرخ ارز و افزایش سود حاصل از فروش خارجی، انگیزه فعالان این حوزه را تقویت کرده است.
آرمن درباره امکان تحقق آمارهای اعلامشده، نبود اطلاعات دقیق و یکپارچه را مانعی برای تأیید قطعی ارقام دانسته است. بااینحال، او معتقد است شرایط اقتصادی، تعدد مسیرهای غیررسمی و حضور شبکههای قدرتمند زیرزمینی میتواند زمینه خروج حجم بالایی از سوخت را فراهم کند. سود قابلتوجه این فعالیت نیز یکی از عوامل اصلی تداوم آن به شمار میرود.
اشاره وزیر ارتباطات به جلوگیری از قاچاق ۶ میلیارد لیتر سوخت نیز از نظر این کارشناس، بیانگر گستردگی مسئله است. مشخص نبودن بازه زمانی این رقم، مانع تحلیل دقیق آن میشود؛ اما استفاده از واحد «میلیارد لیتر» بهخوبی نشان میدهد که قاچاق سوخت در سطحی فراتر از تخلفهای پراکنده رخ داده است.
آزادسازی قیمت یا سهمیهبندی سوخت؟
برای مقابله با قاچاق، دو راهکار اصلی بیشتر مورد بحث قرار گرفته است: نزدیک کردن قیمت سوخت به نرخ واقعی و بازگرداندن نظام سهمیهبندی. آزادسازی قیمت میتواند فشار سنگینی بر خانوارها، حملونقل عمومی و کسبوکارهای وابسته به سوخت وارد کند؛ به همین دلیل، اجرای کامل آن از نظر اجتماعی و اقتصادی با چالشهای جدی روبهرو است.
در مقابل، سهمیهبندی امکان کنترل دقیقتر میزان توزیع و شناسایی الگوی مصرف را فراهم میکند. زیرساخت کارت سوخت نیز از قبل ایجاد شده و میتواند مبنایی برای اجرای دوباره این سیاست باشد. بااینحال، سهمیهبندی بهتنهایی قاچاق را حذف نمیکند و تنها میتواند حجم آن را کاهش دهد؛ زیرا تا زمانی که اختلاف قیمت داخلی و خارجی پابرجا باشد، انگیزه اقتصادی برای قاچاق از بین نخواهد رفت.
در کنار سیاستهای قیمتی، نظارت بر جایگاهها، پایش هوشمند تراکنشها، کنترل مسیرهای مرزی و برخورد با شبکههای سازمانیافته نیز اهمیت زیادی دارد. تجربه نشان داده است که بدون هماهنگی میان این اقدامات، حتی دقیقترین نظام سهمیهبندی هم نمیتواند تمام منافذ قاچاق سوخت را مسدود کند.
خودروشاپ بهعنوان پلتفرم تخصصی خرید و فروش خودرو با کارشناسی فنی و امکان خرید اقساطی بدون ضامن، اطلاعات خودرو و خدمات مرتبط با بازار خودرو را با رویکردی کارشناسی در اختیار کاربران قرار میدهد تا تصمیمگیری برای خرید و فروش با آگاهی بیشتری انجام شود.
خرید اقساطی خودرو از خودروشاپ
اگر بودجهی نقدی کامل را ندارید، در خودروشاپ میتوانید خودرو را بهصورت اقساطی و بدون ضامن تهیه کنید. همهی خودروها پیش از تحویل، بدنه و فنی کارشناسی میشوند تا دقیقاً همان خودروی سالمی را بگیرید که ارزش قیمتش را دارد.
نظرات کاربران
نظرات کاربران