خرید خودرو
روغن ترمز چیست و چرا باید آن را تعویض کرد؟
بیشتر مالکان خودرو معمولاً وضعیت روغن موتور، مایع خنک‌کننده و آب شیشه‌شوی را بررسی می‌کنند؛ اما روغن ترمز اغلب تا زمانی که نشانه‌ای از ایراد ظاهر نشود، مورد توجه قرار نمی‌گیرد. این تصور که روغن ترمز برای همیشه قابل استفاده است، میتواند ایمنی خودرو را به خطر بیندازد؛ زیرا کیفیت این سیال بهمرور زمان کاهش پیدا میکند.
توصیه عمومی بسیاری از خودروسازان، تعویض روغن ترمز در بازه‌های حدود دو سال یا نزدیک به ۵۰ هزار کیلومتر است. البته زمان دقیق سرویس باید بر اساس دفترچه راهنمای خودرو، شرایط رانندگی و نوع روغن استفاده‌شده تعیین شود.
روغن ترمز چه کاربردی دارد؟
با وجود نام رایج «روغن ترمز»، این ماده از نظر فنی در گروه سیالات هیدرولیک قرار می‌گیرد و مانند روغن موتور وظیفه روان‌کاری قطعات را بر عهده ندارد. روغن ترمز باید فشار ایجادشده از سوی پدال را بدون اتلاف محسوس به اجزای ترمز منتقل کند تا لنت‌ها به دیسک یا کفشک‌ها به کاسه ترمز فشار وارد کنند.
وزن خودرو و سرعت حرکت آن باعث می‌شود متوقف‌کردن خودرو به نیروی قابل‌توجهی نیاز داشته باشد. فشار پای راننده به‌تنهایی برای ایجاد چنین نیرویی کافی نیست؛ به همین دلیل، مدار هیدرولیک ترمز با استفاده از روغن مخصوص، نیروی پدال را تقویت و به چرخ‌ها منتقل میکند. در خودروهای قدیمی‌تر از کابل و اهرم‌های مکانیکی استفاده می‌شد، اما سیستم‌های هیدرولیکی دقت، قدرت و قابلیت اطمینان بیشتری دارند.
ویژگی‌های مهم روغن ترمز
روغن ترمز باید تا حد امکان تراکم‌ناپذیر باشد. اگر این سیال در هنگام فشرده‌شدن تغییر حجم محسوسی پیدا کند، بخشی از نیروی پدال به‌جای انتقال به چرخ‌ها صرف فشرده‌کردن مایع می‌شود. نتیجه چنین وضعیتی، کاهش قدرت ترمزگیری و افزایش طول مسیر توقف خواهد بود.
مقاومت در برابر ایجاد حباب نیز اهمیت زیادی دارد. وجود هوا یا بخار در مدار ترمز، قابلیت انتقال فشار را کاهش می‌دهد و ممکن است پدال حالت اسفنجی پیدا کند. روغن ترمز به همین دلیل نقطه جوش بالایی دارد تا در اثر گرمای ناشی از ترمزگیری‌های پیاپی، به بخار تبدیل نشود.
این سیال بهطور طبیعی رطوبت محیط را جذب میکند. ورود آب به مدار، نقطه جوش روغن را پایین می‌آورد و احتمال تشکیل بخار را افزایش می‌دهد. همچنین ترکیبات گلیکولی موجود در بسیاری از روغن‌های ترمز خاصیت خورندگی دارند؛ بنابراین تماس آن‌ها با رنگ بدنه میتواند به پوشش رنگ آسیب بزند و باید فوراً پاک شود.
ویسکوزیته یا گران‌روی نیز یکی دیگر از معیارهای مهم است. روغن ترمز باید در دماهای مختلف، از سرمای شدید تا حرارت بالای سیستم ترمز، قابلیت جریان مناسب در لوله‌ها و کانال‌های باریک را حفظ کند.
استاندارد DOT در روغن ترمز
روغن‌های ترمز بر اساس استاندارد DOT و عمدتاً با توجه به نقطه جوش و ترکیب شیمیایی دسته‌بندی می‌شوند. رایج‌ترین انواع مورد استفاده در خودروهای امروزی عبارت‌اند از:
- DOT3: دارای نقطه جوش پایین‌تر و مناسب برخی خودروهای معمولی و سیستم‌های ترمز ساده‌تر.
- DOT4: گزینه‌ای متداول برای بسیاری از خودروهای سواری و سیستم‌هایی که دمای کاری بالاتری دارند.
- DOT5: بر پایه سیلیکون تولید می‌شود و با روغن‌های گلیکولی مانند DOT3 و DOT4 سازگاری ندارد.
- DOT5.1: معمولاً بر پایه گلیکول ساخته می‌شود و از نظر عملکرد حرارتی به روغن‌های رده بالاتر نزدیک است.
عدد بالاتر DOT لزوماً به معنای انتخاب بهتر برای همه خودروها نیست. نوع روغن باید مطابق مشخصات اعلام‌شده از سوی سازنده انتخاب شود؛ زیرا اختلاط روغن‌های ناسازگار یا استفاده از محصول نامناسب میتواند به آب‌بندی‌ها و عملکرد مدار ترمز آسیب بزند.
رطوبت چگونه عملکرد ترمز را کاهش می‌دهد؟
روغن ترمز ممکن است از مسیر شیلنگ‌ها، منافذ بسیار ریز، واشرها و اتصالات، به‌تدریج رطوبت جذب کند؛ حتی اگر هیچ نشتی آشکاری در سیستم دیده نشود. مقدار آب موجود در ابتدا اندک است، اما با گذشت زمان افزایش مییابد و مشخصات حرارتی روغن را تغییر می‌دهد.
حتی چند درصد رطوبت میتواند نقطه جوش روغن ترمز را به میزان قابل‌توجهی پایین بیاورد. در چنین شرایطی، هنگام رانندگی در سرازیری، حمل بار سنگین یا ترمزگیری‌های مکرر، روغن ممکن است بیش از حد گرم شود و بخار ایجاد کند. در این حالت، فشار پدال به‌درستی به چرخ‌ها منتقل نمی‌شود و توان توقف خودرو کاهش مییابد.
آیا پایین‌بودن سطح روغن به معنای خرابی آن است؟
برخی تعمیرکاران تنها سطح روغن داخل مخزن را بررسی می‌کنند؛ اما مناسب‌بودن حجم، سلامت سیال را تضمین نمی‌کند. روغن ترمز فاسدشده معمولاً حجم خود را از دست نمی‌دهد و ممکن است سطح آن همچنان طبیعی به نظر برسد. تشخیص دقیق کیفیت روغن با بررسی رنگ و شفافیت، اندازه‌گیری رطوبت یا استفاده از تجهیزات تخصصی انجام می‌شود.
کاهش سطح روغن نیز همیشه به معنای نیاز به اضافه‌کردن آن نیست. فرسوده‌شدن لنت‌ها، نشتی از مدار، خرابی کالیپر یا مشکل در سیلندر اصلی میتواند دلیل پایین‌آمدن سطح باشد. به همین خاطر، پیش از افزودن روغن باید کل سیستم ترمز بررسی شود.
زمان مناسب برای تعویض روغن ترمز
فواصل سرویس به نوع روغن، مدل خودرو، آب‌وهوا و سبک رانندگی بستگی دارد. رانندگی در مناطق مرطوب، ترافیک سنگین، مسیرهای کوهستانی و استفاده مکرر از ترمز، فشار حرارتی بیشتری به روغن وارد میکند. در چنین شرایطی، بررسی زودتر از موعد توصیه‌شده منطقی است.
تعویض روغن ترمز باید همراه با هواگیری کامل مدار انجام شود. باقی‌ماندن حباب در مسیر، حتی با وجود روغن تازه، میتواند باعث نرم‌شدن پدال و افت عملکرد ترمز شود. این کار به دقت و ابزار مناسب نیاز دارد و بهتر است توسط تعمیرکار متخصص انجام شود.
خودروشاپ پلتفرم تخصصی خرید و فروش خودرو است که در کنار ارائه اطلاعات کاربردی، امکان کارشناسی فنی خودرو و استفاده از شرایط خرید اقساطی بدون ضامن را فراهم میکند. بررسی فنی پیش از معامله، به خریدار کمک میکند وضعیت سیستم‌هایی مانند ترمز، موتور و جلوبندی را دقیق‌تر ارزیابی کند.
نشانه‌های نیاز به بررسی روغن ترمز
- نرم یا اسفنجی‌شدن پدال ترمز
- پایین‌رفتن بیش از حد پدال هنگام ترمزگیری
- کاهش محسوس قدرت توقف خودرو
- تغییر رنگ روغن به تیرگی یا کدرشدن آن
- روشن‌شدن چراغ هشدار ترمز
- کاهش سطح روغن در مخزن
- مشاهده نشتی در اطراف چرخ‌ها، شیلنگ‌ها یا سیلندر اصلی
بی‌توجهی به روغن ترمز میتواند عملکرد یکی از حیاتی‌ترین سامانه‌های ایمنی خودرو را مختل کند. بررسی دوره‌ای، استفاده از روغن منطبق با استاندارد سازنده و هواگیری اصولی، سه اقدام مهم برای حفظ قدرت ترمزگیری و کاهش ریسک‌های رانندگی هستند.
خرید اقساطی خودرو از خودروشاپ
اگر بودجه‌ی نقدی کامل را ندارید، در خودروشاپ می‌توانید خودرو را به‌صورت اقساطی و بدون ضامن تهیه کنید. همه‌ی خودروها پیش از تحویل، بدنه و فنی کارشناسی می‌شوند تا دقیقاً همان خودروی سالمی را بگیرید که ارزش قیمتش را دارد.
نظرات کاربران
نظرات کاربران