خرید خودرو
گزارش جدید مؤسسه بیمه برای ایمنی بزرگراهها (IIHS) تصویری متفاوت از مفهوم «خودروی مرگبار» ارائه میکند؛ تصویری که فقط به احتمال آسیب دیدن راننده و سرنشینان یک خودرو محدود نیست. بر اساس نتیجه این گزارش، خودروهای کوچکتر در تصادفها بیشتر از ناحیه ایمنی سرنشینان خود آسیبپذیرند، در حالی که پیکاپهای سنگینتر میتوانند برای سرنشینان خودروهای مقابل خطر بیشتری ایجاد کنند.
این نتیجه در نگاه اول متناقض به نظر میرسد: چگونه ممکن است یک خودرو برای occupants خود ناامنتر باشد، اما خودرویی دیگر برای طرف مقابل تهدید بزرگتری ایجاد کند؟ پاسخ را باید در فیزیک برخورد، تفاوت جرم خودروها و نحوه انتقال نیرو هنگام تصادف جستوجو کرد. گزارش IIHS در واقع یادآوری میکند که ایمنی خودرو یک مفهوم دوطرفه است و باید همزمان از زاویه حفاظت از سرنشینان خود خودرو و ایمنی دیگران در جاده بررسی شود.
گزارش IIHS دقیقاً چه تصویری ارائه میدهد؟
مهمترین پیام گزارش جدید IIHS، تفکیک میان دو نوع خطر است. در یک سو، خودروهای کوچک قرار دارند که هنگام وقوع تصادف، بهطور کلی ظرفیت و جرم کمتری برای مقابله با نیروهای برخورد دارند؛ بنابراین سرنشینان خود این خودروها ممکن است در موقعیت آسیبپذیرتری قرار بگیرند. در سوی دیگر، پیکاپهای سنگین قرار گرفتهاند که به دلیل وزن و ابعاد بیشتر، میتوانند در برخورد با خودروهای دیگر نیروی شدیدتری به طرف مقابل وارد کنند.
بنابراین عبارت «مرگبارتر بودن» بدون مشخص کردن اینکه خطر متوجه چه کسی است، میتواند گمراهکننده باشد. یک خودرو ممکن است برای افراد داخل کابین خودش انتخاب کمامنتری باشد و خودرویی دیگر در تصادف دوجانبه، آسیب بیشتری به occupants خودرو مقابل وارد کند. گزارش مورد اشاره، همین تفاوت مهم را برجسته کرده است و نشان میدهد ارزیابی ایمنی نباید تنها بر نتیجه یک خودرو برای سرنشینان خودش متمرکز بماند.
چرا خودروهای کوچک برای سرنشینان خود آسیبپذیرترند؟
در یک برخورد، جرم خودرو نقش مهمی در رفتار آن دارد. وقتی دو وسیله نقلیه با یکدیگر تصادف میکنند، خودروی کوچکتر معمولاً جرم کمتری دارد و در برابر خودروی بزرگتر با شرایط دشوارتری روبهرو میشود. این موضوع به معنای ناامن بودن مطلق همه خودروهای کوچک نیست؛ بلکه نشان میدهد اندازه و وزن خودرو میتواند در نتیجه نهایی تصادف مؤثر باشد.
از نگاه فیزیک، نیروی برخورد به عواملی مانند سرعت، جهت حرکت، جرم خودرو و میزان توقف ناگهانی وابسته است. هرچه اختلاف جرم میان دو خودرو بیشتر باشد، خودروی سبکتر معمولاً تغییر حرکت شدیدتری را تجربه میکند. این تغییر ناگهانی میتواند فشار بیشتری به ساختار خودرو و سامانههای محافظتی وارد کند. به همین دلیل، حتی اگر یک خودروی کوچک از تجهیزات ایمنی مناسبی برخوردار باشد، در برخورد با وسیلهای بسیار سنگینتر ممکن است در موقعیت نامطلوبتری قرار بگیرد.
نکته مهم درباره تفسیر ایمنی خودروهای کوچک
نتیجه گزارش را نباید به این معنا تعبیر کرد که هر خودروی کوچک الزاماً خطرناک است یا هیچ خودروی کوچکی توانایی حفاظت از سرنشینان را ندارد. متن گزارش فقط بر یک الگوی کلی در تصادفها تأکید میکند: خودروهای کوچکتر، به دلیل شرایط فیزیکی برخورد، بیشتر خطر را برای سرنشینان خود متحمل میشوند. ارزیابی دقیق هر مدل به اطلاعات بیشتری نیاز دارد؛ اما چنین اطلاعاتی در منبع مورد اشاره ارائه نشده است.
چرا پیکاپهای سنگین برای خودروهای مقابل خطرناکترند؟
پیکاپهای سنگین از نظر جرم و ابعاد، معمولاً در برخورد با خودروهای کوچکتر برتری فیزیکی دارند. هنگامی که وسیلهای با جرم بیشتر به خودروی سبکتر برخورد میکند، بخشی از انرژی و نیروی ناشی از تصادف به خودروی کوچک منتقل میشود. در چنین شرایطی، سرنشینان خودرو مقابل ممکن است با پیامد شدیدتری روبهرو شوند؛ حتی اگر پیکاپ و occupants آن آسیب کمتری ببینند.
این همان بخش تکاندهنده نتیجه گزارش IIHS است: سنگینتر بودن خودرو میتواند برای افراد داخل آن مزیت حفاظتی ایجاد کند، اما همین ویژگی در برخورد با دیگران به عامل خطر تبدیل شود. در نتیجه، ایمنی یک خودرو را نمیتوان فقط با بررسی فضای کابین یا میزان آسیب واردشده به همان خودرو سنجید؛ باید دید در تصادف با وسیله نقلیه دیگر، چه مقدار نیرو و انرژی به طرف مقابل منتقل میشود.
مقایسه ساده نتیجه گزارش درباره دو گروه خودرو
| گروه خودرو | خطر برجسته در گزارش | افرادی که بیشتر در معرض پیامد قرار میگیرند |
|---|---|---|
| خودروهای کوچکتر | آسیبپذیری بیشتر در برخورد به دلیل جرم و ابعاد کمتر | سرنشینان همان خودرو |
| پیکاپهای سنگینتر | انتقال نیروی بیشتر به وسیله نقلیه مقابل در تصادف | سرنشینان خودروهای دیگر |
این جدول به معنی ارائه رتبهبندی یا معرفی مدلهای خاص نیست. منبع، نام خودروی مشخص، عدد مربوط به نرخ مرگومیر، زمان دقیق انتشار گزارش یا مشخصات فنی پیکاپها و خودروهای کوچک را اعلام نکرده است. بنابراین نمیتوان از این گزارش نتیجه گرفت که کدام برند یا مدل دقیقاً در صدر فهرست خطر قرار دارد.
ایمنی خودرو فقط به سرنشینان خود آن محدود نمیشود
یکی از نکات مهم این گزارش، تغییر زاویه نگاه به ایمنی خودرو است. مصرفکننده معمولاً هنگام انتخاب خودرو به این فکر میکند که در صورت تصادف، خودرو تا چه حد از خودش و خانوادهاش محافظت میکند. این پرسش کاملاً منطقی است؛ اما در شبکه حملونقل، خودروها در خلأ حرکت نمیکنند و برخورد میان وسایل نقلیه با اندازه و وزن متفاوت رخ میدهد.
از این منظر، ایمنی باید دو بخش داشته باشد: نخست، میزان حفاظت از راننده و سرنشینان خودرو؛ دوم، میزان خطری که خودرو در برخورد برای دیگر کاربران جاده ایجاد میکند. گزارش IIHS نشان میدهد افزایش اندازه و وزن ممکن است در بخش نخست برای occupants خودرو مفید باشد، اما در بخش دوم، یعنی ایمنی خودرو مقابل، پیامد متفاوتی داشته باشد.
این برداشت همچنین از نتیجهگیریهای افراطی جلوگیری میکند. نه میتوان همه خودروهای کوچک را ناایمن دانست و نه میتوان همه پیکاپهای سنگین را ذاتاً مرگبار معرفی کرد. آنچه گزارش بیان میکند، یک رابطه کلی میان تفاوت وزن خودروها و پیامد تصادف است، نه حکم قطعی درباره تکتک خودروها یا رانندگان.
جمعبندی کاربردی برای خریداران خودرو
گزارش جدید IIHS یک پیام روشن دارد: در تصادف، خودروهای کوچکتر بیشتر با خطر برای سرنشینان خود مواجهاند و پیکاپهای سنگینتر میتوانند برای سرنشینان خودروهای مقابل خطر بیشتری ایجاد کنند. ریشه این تفاوت را باید در فیزیک برخورد، اختلاف جرم و نحوه انتقال نیرو میان دو وسیله نقلیه جستوجو کرد.
هنگام بررسی گزینههای خرید، بهتر است ایمنی را تنها با اندازه خودرو یا تصور عمومی درباره مقاوم بودن آن نسنجید. تفاوت میان حفاظت از occupants خودرو و خطری که خودرو برای دیگران ایجاد میکند، نکتهای مهم در تصمیمگیری است. البته برای مقایسه مدلهای مشخص، به دادههای مستقل و جزئیات بیشتری نیاز خواهد بود؛ زیرا منبع حاضر فقط این الگوی کلی را گزارش کرده است.
اگر قصد خرید خودروی کارکرده دارید، در خودروشاپ امکان خرید اقساطی خودروهای کارکرده مدل ۱۳۹۰ به بالا با شرایط منعطف و ضمانت معتبر تا سقف ۸۰۰ میلیون تومان فراهم است.
