ملاقات با تویوتا سلیکا نسل اول

دهه ۱۹۷۰ میلادی نقطه عطفی در طراحی و تولید خودروهای اسپرت توسط صنعت خودروسازی ژاپن بود. تولیدکنندگان بزرگ این کشور، به‌ویژه برندهای نیسان و تویوتا، پس از ورود به بازار آمریکا در دهه ۱۹۶۰ میلادی، تا میانه‌های دهه ۱۹۷۰ به خوشنامی در مصرف سوخت کم و دوام بالا دست یافته بودند. اکنون وقت آن رسیده بود که با معرفی مدل‌های زیبا و عملکرد محور، جایگاه خود را بیش از پیش مستحکم کنند؛ چراکه خودروهای ژاپنی آن دوران به راه نرفتن‌های‌شان معروف بودند.

البته این مسئله الزاماً به معنای انقلابی در ارائه پیشرانه‌های توانمند و قدرتمند نبود. ژاپنی‌ها ابتدا با طراحی‌های ظاهری جذاب‌تر و گاهی اوقات با کپی‌برداری آشکار از محصولات برجسته بازار آمریکای شمالی (به‌عنوان بزرگ‌ترین بازار خودرو جهان) و الهام‌ گرفتن از المان‌های مورد پسند این منطقه، کار خود را آغاز کردند. تویوتا سِلیکا (Celica) یکی از این خودروها بود که به دلیل طراحی‌های خاص خود، به‌ویژه در نسخه مفهومی، به عنوان ماستنگ ژاپنی شناخته شد.

آنچه در این بخش از در خودرو شاپ می‌خوانید، آشنایی مختصر با نسل اول تویوتا سلیکا است که از قضا پرتیراژترین نسخه وارداتی این مدل در بازار ایران به حساب می‌آید.

تویوتا سلیکا نام خود را از واژه لاتین "کولیکِس" (Caelicus) به معنای "بهشتی" و "آسمانی" اخذ کرده است. بنابراین، تلفظ‌هایی مانند "سیلیکا" کاملاً نادرست است. همان‌گونه که فورد ماستنگ با هدف تولید یک خودروی اسپرت کوپه بر پلتفرم موجود یک سدان تولید انبوه ساخته شد، تویوتا نیز به‌منظور کاهش هزینه‌ها و سرعت بخشیدن به فرایند تولید، سلیکا را بر پلتفرم تویوتا کارینا (Carina) طراحی کرد. نتیجه این کار، ایجاد یک کوپه اسپرت دو درب بود که از قطعات فنی مشابه مدل کورونا (Corona) نیز بهره می‌برد. در واقع، تویوتا با تولید سلیکا نه تنها به طراحی و بازار هدف فورد ماستنگ توجه داشت، بلکه این خودرو را به عنوان پاسخ ژاپنی‌ها به موفقیت و محبوبیت ماستنگ نسل اول معرفی کرد.

سلیکا با ایده ایجاد یک خودرو اسپرت کوپه مناسب برای استفاده روزمره و با بهره‌گیری از تفکر ژاپنی طراحی و تولید شد. این خودرو که بر مبنای هیچ مدل دیگری ساخته نشد، بین سال‌های 1970 تا 2006 در هفت نسل مختلف به بازار عرضه شد و هیچ محصول دیگری جایگزین آن نشد. سلیکا که در طول 36 سال تولید خود، شهرت مناسبی به دست آورد، با ورود به دهه 2000 و دوران مدرنیته، ماهیت اصلی خود را از دست داد. این مثال بارز نشان می‌دهد که ژاپنی‌ها برخلاف آمریکایی‌ها، معمولاً احترام کمتری برای هویت‌های تثبیت شده قائل هستند.

سه مدل مختلف خودروی سلیکا شامل نسل اول (1970-1977)، نسل پنجم (1989-1993) و نسل هفتم (آخرین نسل: 1999-2006) به بازار ایران وارد شدند. در میان این نسل‌ها، واردات نسل اول بیشترین حجم را داشت، در حالی که دو نسل دیگر به تعداد بسیار محدودی وارد کشور شدند.

ژاپنی‌ها در آغاز مسیر صنعت خودروسازی خود، شرایطی مشابه با خودروسازان چینی، دو دهه پیش در بازار جهانی داشتند. آن‌ها تازه به این صنعت پیچیده پای گذاشته بودند و منبع مشخصی برای طراحی‌های ظاهری و فنی نداشتند. بنابراین تعجبی نداشت که تویوتا برای دستیابی سریع‌تر به موفقیت در بخش خودروهای اسپرت کوپه و کانورتیبل، از یکی از برترین خودروهای تاریخ یعنی فورد ماستنگ الهام بگیرد. با این‌حال، وقتی به نسخه‌های کوپه "سلیکا" که در بازار ایران موجود هستند نگاه می‌کنیم، ممکن است بپرسیم: "ماستنگ کجاست؟". در واقع، الهام‌گیری مستقیم از فورد ماستنگ در نسخه لیفت‌بک "سلیکا" مشهود است، جایی که طراحی انتهای سقف تا لبه صندوق دنباله‌ای از سبک فست‌بک ماستنگ را دنبال می‌کند. علاوه بر این، استفاده از چراغ‌های عقب راه‌راه عمودی نیز شباهت به ماستنگ نسل اول را به وضوح افزایش می‌دهد. چراغ‌های جلو نیز در هر دو نسخه کوپه و لیفت‌بک بصورت جفت کنار هم قرار گرفته‌اند که ظاهر "سلیکا" را به نمای جلو ماستنگ نزدیک تر ساخته‌اند. حتی نسخه لیفت‌بک "سلیکا"، در طراحی لووِرهای شیشه عقب (کرکره شیشه عقب) نیز شباهت‌های قابل‌توجهی را به ماستنگ نشان می‌دهد.

جای تاسف است که بازار کشور از نسخه‌های وارداتی مدل لیفت‌بک سلیکا بی‌بهره ماند. تمامی نمونه‌هایی که از سلیکا به ایران وارد شد، از نوع کوپه با ابعاد جمع و جور 4170×1600×1300 میلی‌متر و فاصله محوری 2407 میلی‌متری بودند. این طراحی از لحاظ ظاهری و ابعادی، شباهت زیادی به نسل سوم میتسوبیشی گالانت سیگما داشت.

استفاده از عناصر مختلفی مانند سپرهای براق کرومی، هماهنگی طراحی بخش‌های بدنه نظیر چراغ‌ها، جلوپنجره و سپرها در بخش‌های جلو و عقب، همگی ناشی از تأثیرات مستقیم سبک طراحی آمریکایی دهه 1970 بودند. نمای جلوی سلیکا، به ویژه در بخش‌هایی مانند سپر، چراغ‌ها و جلوپنجره، شباهت چشمگیری به فورد فالکن نسل چهارم (مدل 1970) داشت.

به عنوان یک کوپه جمع و جور و بسیار کوچک ژاپنی، نمای داخلی سلیکا شاید در نگاه اول جلب توجه نکند. با این حال، داشبورد آن به وضوح از سبک طراحی آمریکایی الهام گرفته است. استفاده از تریم چوب به عنوان تزئینات داشبورد، مهم‌ترین و متمایزترین عنصر طراحی داخلی است که روح و زندگی به این فضای نه چندان گسترده می‌بخشد.

چیدمان نشانگرها و ابزارهای کنترلی روی داشبورد بسیار شبیه به محصولات کرایسلر در اواخر دهه ۱۹۶۰ و اوایل دهه ۱۹۷۰ است. طراحی این مجموعه ترکیبی از سبک خودروهای آمریکایی، به‌ویژه فورد و کرایسلر را نشان می‌دهد. دو نشانگر بزرگ دایره‌ای شامل دورسنج موتور و سرعت‌سنج، جای‌گذاری مشابه خانواده ماستنگ دارند. سه نشانگر دیگر نیز اطلاعاتی همچون حجم سوخت در باک، دمای پیشرانه، فشار روغن و جریان شارژ دینام را نمایش می‌دهند که چیدمان و اندازه کوچک‌تر آن‌ها مستقیم از داج/پلیموث الهام گرفته شده است. قرارگیری ساعت آنالوگ در ناحیه میانی بین داشبورد و کنسول میانی نیز نشان‌دهنده توجه دقیق طراحان به جزئیات است. فرمان فابریک سلیکا یک دایره بزرگ چوبی سه شاخه با تزئیناتی شبیه به سوراخ بر روی هر شاخه دارد که به‌طور بی‌نظیری به فرمان استاندارد ماستنگ‌های نسل اول شباهت دارد.

از نظر کیفیت سواری، خودروی سلیکا با ارتفاع بسیار کم و نزدیکی به زمین، حس اسپرتی منحصر به فردی را در مقایسه با خودروهای امروزی به خوبی منتقل می‌کند. فضای نشیمن سرنشینان جلو، جای پا و طراحی صندلی‌ها به‌طور کلی مناسب است، هرچند از نظر عرض کمی محدود به‌نظر می‌رسد. اما به‌دلیل ساختار کوپه چهار نفره 2+2 سلیکا، این طراحی بیشتر جنبه نمایشی دارد زیرا اگر قد سرنشینان جلو بیشتر از 170 سانتی‌متر باشد، نشستن در ردیف عقب تقریباً غیرممکن خواهد بود.

نسل اول تویوتا سلیکا با طیفی گسترده از پیشرانه‌های چهار سیلندر به بازار عرضه شد که شامل حجم‌های 1.4، 1.6، 1.9، 2.0 و 2.2 لیتر بودند. این موتورها بسته به سال تولید و بازار هدف در نسخه‌ها و سیستم‌های سوخت‌رسانی مختلف به تولید می‌رسیدند. علاوه بر این، سه نوع گیربکس متفاوت نیز برای سلیکا عرضه شد که شامل گیربکس‌های دستی چهار و پنج سرعته و یک گیربکس اتوماتیک چهار سرعته بود؛ این نمونه اتوماتیک به طور ویژه برای بازار لوکس پسند آمریکای شمالی طراحی شده بود.

در بازار وارداتی ایران، بارزترین و متداول‌ترین پیشرانه‌ای که برای تویوتا سلیکا عرضه می‌شود، نسخه 1600 سی‌سی با دو کاربراتور سولکس (Solex) معروف به تریم GT است که با یک گیربکس پنج سرعته دستی ترکیب شده است. اگرچه این پیشرانه با قدرت تقریبی 113 اسب‌بخار و گشتاور 142 نیوتون‌متر ممکن است خیلی چشمگیر به نظر نرسد، اما باید در نظر داشت که وزن نهایی این خودرو، بسته به سال و تریم، بین 900 تا 1100 کیلوگرم است. این نسبت نیرو به وزن، توانی حدود 100 اسب‌بخار به ازای هر تن به ارمغان می‌آورد که عملکرد قابل قبولی را تضمین می‌کند.

این سیستم فنی، شتاب اولیه (0 تا 100 کیلومتر بر ساعت) حدود 10.0 ثانیه‌ای برای سلیکا GT1600 فراهم می‌کند که برای یک خودروی اسپرت اقتصادی ژاپنی، عدد چشمگیری به شمار می‌آید. سلیکا همیشه خودرویی تند و تیز و کاملاً اسپرت نبوده است؛ اما اگر شتاب اولیه 10.0 ثانیه‌ای آن شما را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد، باید بدانید که اغلب خودروهای چینی موجود در بازار فعلی کشور، با موتورهای توربو، سیستم تزریق مستقیم سوخت و گیربکس‌های دوکلاچه اتوماتیک، شتابی مشابه دارند. بنابراین، اگر تیگو 7 نسل اول با پیشرانه 1.5 لیتری توربو و جک S5 با پیشرانه 2.0 لیتری توربو در نظر شما خودروهای خوش شتابی هستند، سلیکا نیز یک کوپه اسپرت شایسته توجه است.

بزرگ‌ترین مزیت سلیکا را باید در ساختار سیستم انتقال قدرت پیشرانه جلو/متحرک عقب (FR) و طراحی اسپرت کوپه (دو در) آن دانست؛ ویژگی‌هایی که مهم‌ترین مشخصه‌های یک خودروی اسپرت اقتصادی را به مالک ارائه می‌دهد. وزن نهایی این خودرو به حدی کم است که می‌تواند در دوربرگردان‌ها و زمین‌های خیس، عملکردی پویا و چابک داشته باشد.

رقابت اصلی تویوتا سلیکا نه با کوپه‌های اسپرت ۱.۵ تنی ۴۰۰ اسب بخاری آمریکایی بود، بلکه با اسپرت کوپه‌های موفق ژاپنی در بازار آمریکای شمالی، کوپه‌های کوچک آمریکایی در بازار ایالات متحده و همچنین برخی از خودروهای آمریکایی در بازار اروپا بود.

در نتیجه، شاید بتوان نزدیک‌ترین رقیب آمریکایی تویوتا سلیکا را فورد موریک (Maverick) یا بیوک اسکای‌هاوک (Skyhawk) دانست. اما اصلی‌ترین رقیب آن داتسون 240Z از شرکت نیسان است که به عنوان یکی از پرفروش‌ترین و محبوب‌ترین اسپرت کوپه‌های ژاپنی در تاریخ بازار آمریکای شمالی شناخته می‌شود.

هرچند سلیکا از نظر طراحی ظاهری و مشخصات فنی، هرگز نتوانست با داتسون سری Z رقابت کند، اما توانست جایگاه خود را در بازار به‌قدری قوی کند که تولید آن در هفت نسل مختلف و در طی 36 سال را توجیه کند. تویوتا سلیکا یکی از اقتصادی‌ترین و جذاب‌ترین اسپرت‌های کلاسیک ژاپنی در بازار ایران است و تملک، نگهداری و سواری با آن، تجربه‌ای بسیار لذت‌بخش خواهد بود.

البته، پاراگراف مورد نظر را می‌توانید اینجا ارسال کنید تا من آن را برای شما بازنویسی و بهبود دهم.