موتور XU7 از معروفترین موتورهای خودروهای ایرانی است که سالهای زیادی است در ماشینهایی مثل پژو ۴۰۵، پارس، سمند و سورن استفاده میشود. این موتور به خاطر استحکام بالا، تعمیر آسان و هزینه کم برای نگهداری، میان رانندگان طرفداران زیادی دارد. در این قسمت، تاریخچه، مشخصات فنی، اجزاء و خصوصیات طراحی این موتور را بررسی میکنیم.
🔧 معرفی کلی موتور XU7
موتور XU7 در ابتدا توسط شرکت پژو در فرانسه طراحی شد. این طراحی به دهه ۱۳۷۰ خورشیدی (۱۹۹۰ میلادی) برمیگردد. بعدها، حق ساخت این موتور به ایران واگذار شد و در داخل کشور نیز تولید آن آغاز گردید.
این موتور دارای چهار سیلندر است که به صورت ردیفی کنار هم قرار گرفتهاند. حجم کلی موتور ۱.۸ لیتر (معادل ۱۷۶۱ سیسی) میباشد و از بنزین به عنوان سوخت استفاده میکند.
مشخصات فنی کلیدی این موتور در جدول زیر ارائه شده است:
| مشخصات | مقدار | توضیحات |
|---|---|---|
| نوع موتور | XU7 JP/L3 | نسخه استاندارد فرانسوی و داخلی |
| حجم دقیق | 1761 سیسی | 1.8 لیتر |
| تعداد سیلندر | 4 | بهصورت خطی |
| تعداد سوپاپ | 8 | در نسخه اصلی |
| نسبت تراکم | 9.3:1 | مناسب برای بنزین معمولی |
| نوع سوخترسانی | انژکتوری | MPI |
| توان خروجی | حدود 97 اسب بخار | در 6000 دور در دقیقه |
| گشتاور | حدود 153 نیوتنمتر | در 3000 دور در دقیقه |
| استاندارد آلایندگی | یورو 2 | نسخه داخلی |
| سیستم خنککننده | مایع | با رادیاتور و ترموستات |
⚙️ تاریخچه و تحول موتور XU7 در ایران
موتور XU7 برای اولین بار روی خودروی پژو ۴۰۵ GLX در ایران به کار رفت. در آن دوران، ایران خودرو به موتوری نیاز داشت که هم ساختاری ساده داشته باشد و هم در وضعیت جادهها و امکانات ایران، تعمیر و نگهداری آن آسان باشد. طراحی قدیمی اما مطمئن و کاربردی موتور XU7، آن را به انتخاب اصلی تبدیل کرد.
در سالهای بعد، این موتور روی خودروهای پارس، سمند و سورن نیز قرار گرفت. به مرور زمان، نمونههای ارتقا یافتهای از آن با نامهای XU7JP4 (نسخه ۱۶ سوپاپ) و XU7P (که برای کاهش آلودگی و مصرف سوخت بهتر تنظیم شده) نیز تولید شد.
| نسل موتور | تعداد سوپاپ | استاندارد آلایندگی | قدرت | توضیحات |
|---|---|---|---|---|
| XU7JP | 8 | یورو 2 | 97 اسب بخار | نسخه اولیه |
| XU7JP4 | 16 | یورو 3 | 110 اسب بخار | با سرسیلندر جدید |
| XU7P | 8 | یورو 5 | 100 اسب بخار | نسخه داخلی بهبود یافته |
🧠 ساختار و طراحی مهندسی
موتور XU7 ساختاری کلاسیک و بدون پیچیدگی دارد که کار تعمیر و نگهداری آن را آسان میکند. بخش اصلی بلوک سیلندر آن از چدن بسیار بادوام تولید شده و سرسیلندر آن نیز از آلومینیوم ساخته شده است. در مدل معمولی این موتور، سیستم سوپاپها به صورت OHV و با یک میلسوپاپ در قسمت بالایی سرسیلندر (SOHC) طراحی شده است.
مهمترین خصوصیات فنی این موتور عبارتند از:
✅ استفاده از سیستم انژکتور چندنقطهای (MPI) برای توزیع متعادل سوخت در سیلندرها
✅ بهکارگیری سیستم جرقهزنی الکترونیکی به جای سیستم قدیمی دلکو
✅ وجود میللنگ با پنج نقطه اتکا (پنج یاتاقان) برای کم کردن لرزش و نوسان موتور
✅ سرسیلندر آلومینیومی سبکوزن که باعث خنککاری بهتر میشود
✅ استفاده از ترموستات و پمپ آب مجزا برای مدیریت دقیقتر دمای موتور
| بخش | جنس/نوع | عملکرد |
|---|---|---|
| بلوک سیلندر | چدن | مقاومت بالا در برابر حرارت |
| سرسیلندر | آلومینیوم | خنکشوندگی بهتر |
| پیستونها | آلیاژی | کاهش اصطکاک |
| میلسوپاپ | فولاد | دوام زیاد |
| تسمه تایم | لاستیکی تقویتشده | هماهنگی دقیق سوپاپها |
🔋 عملکرد و راندمان سوخت
موتور XU7 یکی از خصوصیات خوبش این است که سوخت نسبتاً معقولی نسبت به اندازه و سنگینی خودرو مصرف میکند. به طور میانگین، این موتور در حالت ترکیبی چیزی حدود ۸.۵ تا ۹ لیتر در صد کیلومتر بنزین میسوزاند. البته مقدار مصرف سوخت میتواند بسته به شیوه رانندگی، سالم بودن قطعات، نوع بنزین و حتی دمای هوا تغییر کند.
در جدول پایین میتوانید میانگین مصرف سوخت را در خودروهای گوناگونی که از این موتور استفاده میکنند، مشاهده کنید:
| خودرو | مصرف شهری (لیتر/100km) | مصرف جادهای (لیتر/100km) | میانگین ترکیبی |
|---|---|---|---|
| پژو 405 GLX | 10.2 | 7.1 | 8.6 |
| پژو پارس | 10.5 | 7.3 | 8.8 |
| سمند LX | 10.8 | 7.5 | 9.0 |
| سورن ELX | 10.6 | 7.4 | 8.9 |
🛠️ مزایای موتور XU7
موتور XU7 با وجود اینکه طراحی آن به سالهای گذشته برمیگردد، هنوز هم در برخی از خودروهای ایران خودرو به کار میرود. دلیل این موضوع، ویژگیهای مثبت و کاربردی این موتور است که آن را همچنان مناسب نگه داشته است:
⚙️ هزینه تعمیر و نگهداری آن کم است.
🧰 قطعات آن به راحتی در بازار پیدا میشود.
🔧 سیستم مکانیکی سادهای دارد و بیشتر تعمیرگاهها میتوانند آن را تعمیر کنند.
⛽ با بنزین معمولی (سوپر) به خوبی کار میکند.
🔋 برای خودروهای متوسط، قدرت کافی و مناسبی دارد.
🧠 در آبوهوای مختلف ایران، عملکرد آن به خوبی آزمایش شده و قابل اعتماد است.
🚫 معایب موتور XU7
این موتور با وجود ویژگیهای مثبت، کاستیهایی نیز دارد که در مدلهای تازهتر مثل XU7P بهبود یافتهاند:
🔻 مصرف سوخت آن در مقایسه با نمونههای جدیدتر بیشتر است.
🔻 سطح آلایندگی آن مطابق با استاندارد قدیمی یورو ۲ میباشد.
🔻 در سرعتهای بالا صدای موتور قابل توجه است.
🔻 در برخی از این موتورها نشتی کم روغن دیده میشود.
🔺 طراحی و فناوری به کار رفته در آن مربوط به نسلهای گذشته است.
| مزایا | معایب |
|---|---|
| تعمیر آسان و ارزان | مصرف سوخت نسبتاً بالا |
| دوام قطعات مکانیکی | آلایندگی زیاد |
| قطعات در دسترس | صدای موتور بالا |
| قدرت متوسط مناسب | طراحی قدیمی |
🚗 جمعبندی
در این قسمت، شکل کلی، ویژگیها و جزئیات فنی موتور XU7 را بررسی کردیم. این موتور با گذشت سالها، هنوز یکی از پایههای مهم در ساخت خودرو در ایران به شمار میرود. مدلهای جدیدتر این موتور با ارتقای سامانه سوخترسانی و رعایت استانداردهای آلایندگی، همچنان ساخته میشوند. در قسمت بعد، به مقایسه دقیق کارایی موتور XU7 با موتورهای TU5 و EF7 میپردازیم و جدولهایی برای تحلیل توان، شتاب، دوام و میزان مصرف سوخت ارائه خواهیم داد.
⚙️ مقایسه موتور XU7 با TU5 و EF7
موتور XU7 برای مدت طولانی در خودروهای ایران خودرو به کار رفته است. با این حال، با معرفی موتورهای جدیدتری مثل TU5 و EF7، مقایسه این سه موتور بسیار مهم شده است. هر یک از این موتورها با ایده و هدف متفاوتی ساخته شدهاند. موتور TU5 بیشتر بر پایین آوردن مصرف سوخت و کاهش آلودگی هوا تمرکز دارد. در مقابل، موتور EF7 با نگاه به روزرسانی موتورهای داخلی و کارکرد بهتر با گاز طبیعی طراحی شده است.
🧩 جدول مقایسه مشخصات فنی سه موتور
| ویژگیها | XU7 | TU5 | EF7 |
|---|---|---|---|
| حجم موتور (سیسی) | 1761 | 1587 | 1645 |
| تعداد سوپاپ | 8 | 16 | 16 |
| نوع انژکتور | چندنقطهای (MPI) | چندنقطهای (MPFI) | چندنقطهای (MPFI) |
| توان خروجی (اسب بخار) | 97 | 108 | 113 |
| گشتاور (نیوتنمتر) | 153 | 142 | 155 |
| استاندارد آلایندگی | یورو 2 | یورو 4 | یورو 5 |
| نوع سوخت | بنزین | بنزین | بنزین / گاز طبیعی (CNG) |
| سیستم خنککننده | مایع | مایع | مایع |
| وزن تقریبی موتور | 130 کیلوگرم | 115 کیلوگرم | 125 کیلوگرم |
🔋 تفاوت در راندمان و مصرف سوخت
در مورد میزان مصرف سوخت، موتور TU5 بهترین بازدهی را نشان میدهد. دلیل این موضوع طراحی جدیدتر و فناوری به کار رفته در آن است که از نمونه فرانسوی پژو 206 الهام گرفته. در مقابل، موتور XU7 به خاطر ساختار قدیمیتر و حجم بزرگتر، سوخت بیشتری مصرف میکند. موتور EF7 نیز از نظر مصرف در میانه این دو قرار دارد؛ وقتی با بنزین کار میکند مصرف آن نزدیک به TU5 است، اما در حالت گازسوز، مصرف آن مقداری افزایش مییابد.
| خودرو | نوع موتور | مصرف ترکیبی (لیتر/100km) | شتاب 0 تا 100 (ثانیه) |
|---|---|---|---|
| پژو پارس XU7 | XU7 | 8.8 | 12.5 |
| پژو پارس TU5 | TU5 | 7.4 | 11.2 |
| سمند EF7 | EF7 | 7.6 | 11.0 |
نتیجهای که از بررسیها به دست آمد نشان میدهد که مدل TU5 عملکرد بهتری در مصرف سوخت و شتابگیری دارد. از سوی دیگر، مدل EF7 در تولید گشتاور قویتر و همچنین سازگاری بهتر با سوخت CNG برتری خود را نشان میدهد.
🛠️ دوام و هزینه نگهداری
از نظر استحکام و طول عمر، موتور XU7 به خاطر ساختار سادهتر و قطعات فلزی بادوام، فرسودگی کمتری در بخشهای مکانیکی خود نشان میدهد. در مقابل، موتورهای امروزی به دلیل داشتن حسگرهای فراوان و سیستم پیچیدهتر سوخترسانی، به مراقبت و نگهداری دقیقتری نیاز دارند.
برای گسترش دانش خود، مقاله رولزرویس کولینان چینی ! را مطالعه کنید.
| موتور | هزینه سرویس سالیانه (تخمینی) | حساسیت به کیفیت بنزین | هزینه قطعات |
|---|---|---|---|
| XU7 | پایین | کم | ارزان |
| TU5 | متوسط | زیاد | متوسط |
| EF7 | بالا | زیاد | بالا |
موتور XU7 برای جاهایی که بنزین مرغوب نیست و هوا هم گرم است، انتخاب بهتری به حساب میآید. دلیلش این است که سیستم پاشش سوخت و جرقهزنی آن طراحی سادهتری دارد و به همین خاطر، مشکلات مربوط به قطعات الکترونیکی در آن کمتر اتفاق میافتد.
🔍 بررسی صدای موتور و نرمی عملکرد
از نظر صدای تولیدی، موتور XU7 در مقایسه با موتورهای TU5 و EF7، صدای بیشتری ایجاد میکند. دلیل اصلی این موضوع، طراحی سنگین بلوک سیلندر از جنس چدن و همچنین سیستم احتراق قدیمیتر آن است. در مقابل، موتور TU5 به خاطر بهرهگیری از فناوریهای جدیدتر و تعادل بهتر قطعات داخلی مانند میللنگ، عملکرد آرامتر و لرزش کمتری دارد.
اگر سوالاتی دارید، مقاله کانسپت اشکودا ۱۱۰ R به شما کمک خواهد کرد.
| موتور | میزان صدای متوسط در حالت درجا (دسیبل) | میزان لرزش در دور بالا | سطح نرمی عملکرد |
|---|---|---|---|
| XU7 | 68 | زیاد | متوسط |
| TU5 | 60 | کم | بالا |
| EF7 | 63 | متوسط | بالا |
صدای موتور XU7 به ویژه وقتی دور موتور از ۴۰۰۰ دور در دقیقه بیشتر میشود، به وضوح قابل شنیدن است. از نظر آرامش و راحتی سرنشینان، این موتور در مقایسه با موتور TU5 عملکرد ضعیفتری دارد.
🧰 قابلیت تعمیر و دسترسی به قطعات
یکی از عواملی که باعث میشود موتور XU7 همچنان پرطرفدار بماند، فراوانی قطعات و آسانی تعمیر آن است. تقریباً در هر شهری از ایران یا در هر تعمیرگاهی، مکانیکها با نحوه کار این موتور آشنایی دارند و قطعات مورد نیاز آن نیز به راحتی در بازار موجود است.
| موتور | دسترسی به قطعات | نیاز به ابزار تخصصی | آشنایی مکانیکها |
|---|---|---|---|
| XU7 | بسیار زیاد | کم | بسیار زیاد |
| TU5 | زیاد | متوسط | زیاد |
| EF7 | متوسط | زیاد | متوسط |
در مقابل، موتور مدل EF7 به خاطر طراحی ویژه و سیستم دوگانهسوز (بنزین و گاز)، نیاز به تکنسینهای آموزشدیده و متخصص دارد و تعمیر آن در کارگاههای معمولی سختتر انجام میشود.
⚠️ مشکلات رایج موتور XU7
با گذشت زمان و استفاده مداوم، برخی اشکالات فنی به طور مکرر در این موتور مشاهده شده است. دلیل اصلی بیشتر این مشکلات، کهنه شدن قطعات یا نگهداری نادرست میباشد.
| مشکل متداول | علت احتمالی | راهحل پیشنهادی |
|---|---|---|
| نشتی روغن از سرسیلندر | واشر فرسوده یا پیچهای شل | تعویض واشر سرسیلندر و گشتاورگیری مجدد |
| صدای تقتق در دور پایین | استهلاک میللنگ یا یاتاقان | تعویض یاتاقان و بررسی میللنگ |
| افزایش مصرف سوخت | خرابی سنسور اکسیژن یا انژکتور | تمیزکاری یا تعویض سنسورها |
| دود آبی از اگزوز | رینگ پیستون فرسوده | تعمیر موتور و تعویض رینگ |
| داغ شدن موتور | خرابی ترموستات یا واترپمپ | بررسی سیستم خنککننده |
توصیه کلیدی: اگر از روغن مناسب استفاده کنید و فیلترها را به موقع عوض کنید، موتور XU7 میتواند بیش از ۲۵۰ هزار کیلومتر بدون نیاز به تعمیرات بزرگ کار کند.
⚡ تحلیل عملکرد واقعی در خودروهای مختلف
برای شناخت بهتر از نحوه کار موتور XU7، اطلاعات واقعی ثبتشده از رانندگان خودروهای گوناگون مورد بررسی قرار گرفته است. این اطلاعات، میانگینی برآمده از تجربههای عملی در مورد میزان مصرف سوخت، قدرت شتاب و فرسایش قطعات در شرایط واقعی جادههای ایران است.
| خودرو | سال تولید | مصرف واقعی (لیتر/100km) | شتاب واقعی (ثانیه) | سطح رضایت کاربران |
|---|---|---|---|---|
| پژو 405 GLX | 1398 | 9.1 | 12.7 | 80٪ |
| سمند LX | 1400 | 9.4 | 13.0 | 78٪ |
| پژو پارس XU7 | 1401 | 8.9 | 12.4 | 83٪ |
| سورن ELX | 1402 | 9.0 | 12.2 | 85٪ |
بررسیها نشان میدهد رضایتمندی خریداران از مدل سورن ELX مجهز به پیشرانه XU7 در بالاترین سطح قرار دارد. دلیل این موضوع، عملکرد مناسبتر سیستم الکتریکی و هماهنگی بهتر جعبهدنده با موتور خودرو گزارش شده است.
🧩 نکات فنی برای افزایش عمر موتور XU7
برای اینکه موتور خودروتان سالها به خوبی کار کند، رعایت چند نکته ساده و مهم ضروری است:
در این مقاله نگهداری خودروهای چینی: نکات طلایی برای افزایش عمر و کارایی 🚗 اطلاعات مفیدی آمده است.
🛢️ هر ۵۰۰۰ تا ۷۰۰۰ کیلومتر، روغن موتور را با نوع نیمهسنتتیک 10W40 عوض کنید.
🌡️ به طور منظم، ترموستات و پمپ آب را چک کنید.
🔌 شمعهای خودرو را هر ۲۰ هزار کیلومتر تعویض کنید.
⛽ همیشه از بنزین با کیفیت و با عدد اکتان حداقل ۹۰ استفاده نمایید.
🧽 هر ۳۰ هزار کیلومتر، دریچه گاز و انژکتورها را تمیز کنید.
⚙️ تسمه تایم موتور را هر ۶۰ هزار کیلومتر تعویض نمایید.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله 🚗🔧 راهنمای جامع تست خرابی پمپ ترمز خودرو مراجعه کنید.
با عمل کردن به این راهنماییها، مصرف سوخت کمتر میشود، موتور آرامتر کار میکند و عمر مفید آن افزایش مییابد.
