در این نوشته، به طور کامل به بررسی سیستم ترمز اضطراری خودرو میپردازیم. همانطور که آگاه هستید، شرکتهای خودروسازی از ابتدای ساخت خودرو، هر سال تلاش کردهاند محصولات خود را بهتر کنند. این پیشرفت و بهبود در همه بخشها دیده میشود؛ از شکل ظاهری و طراحی گرفته تا کارایی و قدرت موتور، سیستم فنربندی و ثبات خودرو و به ویژه، ایمنی و سیستم ترمز. اهمیت ایمنی در خودروها برای همه آشکار است و پیشرفت در این زمینه همواره یکی از شاخصهای اصلی سنجش کیفیت خودروها بوده است. سازندگان معتبر نیز همیشه بر ایمنی بالای خودروهای تولیدی خود تأکید و افتخار کردهاند.
در بیست سال گذشته، فناوری به شکل شگفتانگیزی پیشرفت کرده و انواع حسگرها و دوربینها به وجود آمدهاند. این پیشرفتها باعث شدهاند که بتوان سیستمهای ایمنی هوشمند و فعالی را در خودروها نصب کرد. این سیستمها از حسگرهای مختلف استفاده میکنند. حتی فناوری به بخش ترمز خودروها نیز راه یافته و امروزه شاهد سیستم ترمز خودکار هستیم.
از ABS تا ترمز خودکار
یکی از نخستین گامهای مهم سازندگان خودرو برای بهبود سیستم ترمز، ارائه سامانه ترمز ضد قفل یا ABS بود. این فناوری به راننده امکان میدهد تا از حداکثر قدرت ترمزها استفاده کند، بدون اینکه چرخها قفل شوند. افزودن سامانه کنترل الکترونیکی پایداری (ESP) به این مجموعه، باعث شد عملکرد ترمز در جادههای لغزنده و در سرعتهای بالا، بهویژه در پیچها، بسیار بهتر شود.
هرچند این سامانهها به خوبی عمل میکنند، اما یک نقطه ضعف اصلی دارند: برای کار کردن نیاز دارند که راننده تصمیم بگیرد و اقدام کند. اگر راننده عکسالعملی نشان ندهد، این سیستمها به تنهایی کاری انجام نمیدهند. به همین دلیل شرکتهای خودروسازی، سامانه جدیدی به نام ترمز اضطراری خودکار (AEB) را معرفی کردند. این سیستم با نامهایی مانند دستیار ترمز یا Brake support نیز شناخته میشود، اما عملکرد همه آنها یکسان است.
برای درک سادهی کارکرد این سیستم میتوان گفت: اگر خودرو تشخیص دهد که شما در موقع لزوم ترمز نگرفتهاید، به جای شما این کار را انجام میدهد (در حال حاضر تا سرعتهای حدود ۶۰ کیلومتر بر ساعت) و از برخورد با موانع جلوگیری میکند. لازم به ذکر است که عملکرد این سیستم در مورد تصادفات روبرو و از پشت است که طبق آمار، حدود ۸۰ درصد از حوادث رانندگی را شامل میشوند و اغلب خسارتهای مالی قابل توجهی به بار میآورند.
سیستم ترمز اضطراری خودرو چگونه کار میکند؟
خودروهای امروزی به تعداد زیادی سامانه هوشمند مجهز هستند که با کمک رادار یا لیزر کار میکنند. این سامانهها میتوانند فاصله خودروی شما را با وسیله نقلیه جلویی اندازهگیری کنند. به لطف این توانایی، امکان نصب سامانههایی مانند کروز کنترل تطبیقی فراهم میشود که با سنجش فاصله از خودروهای دیگر و تنظیم سرعت خودروی شما با سرعت خودروی جلو، دیگر نیاز نیست مدام کروز کنترل را خاموش و روشن کنید. این کار به صورت خودکار انجام میشود.
سیستم ترمز خودکار اضطراری (AEB) نخستین بار در سال ۲۰۰۹ توسط شرکت ولوو ارائه شد. این سیستم هم از فناوری رادار برای تشخیص فاصله استفاده میکند. سامانه AEB با برآورد فاصله از خودروهای روبرو، در صورتی که فاصله به حدی کم شود که خطر برخورد وجود داشته باشد، به طور خودکار وارد عمل میشود. البته خودروسازان مختلف، طراحیهای متفاوتی از این سامانه را ابداع کردهاند. به عنوان نمونه، شرکت سوبارو سامانه تشخیصی AEB را با فناوری EyeSight خود ترکیب کرده که به جای رادار، از دوربین استفاده میکند و با تهیه تصاویر سهبعدی از محیط اطراف، فاصلهها را زیر نظر میگیرد.
استفاده از سرعت پردازش رایانهها، ایمنی بسیار بالایی را فراهم میکند. اگر اتفاقی رخ دهد، رایانهها قطعاً بسیار سریعتر از عکسالعمل انسان عمل کرده و سیستم ترمز را فعال میکنند و به لطف سیستم ترمز ضد قفل (ABS)، از حداکثر توان ترمزگیری نیز استفاده میشود. با این حال، طبیعتاً واحد پردازش مرکزی سیستم ترمز، وقتی مانعی را تشخیص دهد و ببیند که راننده از وجود آن مانع آگاه است و خودش ترمز گرفته و میتواند پیش از برخورد خودرو را متوقف کند، وارد عمل نخواهد شد و خللی در رانندگی ایجاد نمیکند.
البته یادآوری این نکته هم مفید است که هیچ سیستمی بینقص نیست و این سیستم نیز کاستیهایی دارد. سیستم ترمز خودکار اضطراری (AEB) ممکن است در محیطهای شهری، به ویژه در ترافیک و مکانهای شلوغ، دچار سردرگمی و هراس شود و پیاپی ترمز کند. اما در هر حال، ارزش واقعی این سیستم زمانی آشکار میشود که از یک برخورد خطرناک و حادثهآفرین جلوگیری نماید.
سیستمهای اولیه ترمز خودکار اضطراری میتوانستند در سرعت ۳۰ کیلومتر بر ساعت به خوبی عمل کنند، اما پیشرفتهای حاصل شده، این محدوده سرعت را به ۶۰ کیلومتر بر ساعت افزایش داده است.
تلفیق رادار و دوربین برای عملکرد بهتر
رادارها در تعیین موقعیت یک شیء بسیار دقیق عمل میکنند، اما نمیتوانند تشخیص دهند که آن شیء چیست. در مقابل، دوربینها دقیقاً برعکس عمل میکنند. سیستمهای ترمز اضطراری خودکار (AEB) امروزی با ترکیب رادار و دوربین ساخته شدهاند. با این ترکیب، رادار مسیر و فاصلهی جسم را به دقت دنبال میکند و دوربین نیز میتواند بین خودروها، عابران پیاده، دوچرخهها و موتورسیکلتها تفاوت قائل شود. نتیجه، عملکردی است که بسیار دقیقتر و قابل اطمینانتر شده است.
ارائه سیستم ترمز اضطراری خودرو روی تمامی محصولات!
مراکز معتبر ارزیابی ایمنی مانند ANCAP، بر نصب سیستم ترمز اضطراری خودکار (AEB) روی تمام خودروهای عرضهشده در بازار استرالیا تأکید زیادی دارند. همانطور که استفاده از سیستمهای ترمز ضدقفل (ABS)، کنترل پایداری (ESP) و کنترل کشش در خودروهای این کشور اجباری است.
همانطور که میدانید، افزودن سیستمهای ایمنی بیشتر و پیشرفتهتر، هزینه تولید خودرو را افزایش میدهد و این ممکن است بر تصمیم خودروسازان برای قرار دادن چنین تجهیزات مهمی تأثیر بگذارد. با این حال، نمونههایی وجود دارد که نشان میدهد این کار از نظر هزینه غیرممکن نیست. برای مثال، فولکس واگن، خودرو کوچک شهری خود یعنی Up را حتی در مدلهای پایه نیز به صورت استاندارد به سیستم AEB مجهز کرده است. قیمت مدل پایه این خودرو ۱۳,۹۹۰ دلار است و این موضوع ثابت میکند که مشکل عمدهای از نظر هزینه برای نصب سیستم AEB وجود ندارد.
کراساوور تیگوان نیز به صورت استاندارد این سیستم را دارد، اما جالب اینجاست که برای بسیاری از دیگر مدلهای فولکس واگن، باید هزینه اضافی برای دریافت این آپشن بپردازید. این رویه در سایر برندهای خودروسازی مانند اشکودا و مزدا نیز دیده میشود. چنین رویکردی ممکن است نشان دهد که خودروسازان از تمایل خریداران به داشتن این تجهیزات آگاهند و با ارائه آنها به عنوان آپشن اضافی، سعی دارند مشتریان را به سمت مدلهای گرانقیمتتر هدایت کنند.
بهترین راه برای حل این مسئله، ایجاد قوانین مناسب است. این قوانین میتوانند استفاده از سامانههای ایمنی پیشرفته را در تمام خودروها اجباری کنند. سازمانهای شناختهشدهای که ایمنی خودروها را ارزیابی میکنند، مانند یورو انکپ، امروزه ارزش زیادی برای سامانههای ایمنی فعال مانند ترمز خودکار اضطراری قائل هستند. حتی اگر یک خودرو در محافظت از سرنشینان در برابر تصادف بسیار قوی باشد، ولی فاقد چنین سامانههای فعالی باشد، به سختی میتواند بالاترین امتیاز ایمنی را دریافت کند.
