امروزه بسياري از افرادي كه قصد خريد يك خودرو را دارند به امتياز ايمنيcrash ratings آن ها كه توسط دولت كشور سازنده خودرو منتشر مي شود مراجعه مي كنند .
سازمان ايمني حمل و نقل در جاده كه يك سازمان دولتي در آمريكا است (NHTSA) از يك سيستم 6 ستاره اي براي اعطاي امتياز ايمني براي تمامي وسائط نقليه اي كه به امر جابجايي افراد در آمريكا مي پردازند استفاده كرده است .
به غير از اين سازمان موسسات بيمه خصوصي نيز در آمريكا وجود دارند كه حوادث جاده اي را آمارگيري كرده و براي خود برنامه آموزشي مجزايي دارند و سيستم امتياز دادن آن ها متفاوت است . اين موسسات بيمه اي را HIIS و HLDI مي نامند
حال ببينيم كه سيستم امتياز ايمني به چه معني است؟ ماهيت آزمايشات براي تعيين امتياز چيست ؟ و آيا اين نتايج بر امر خريد يك خودرو مي تواند تاثير بگذارد يا خير؟
ادامه مطلب

سيستم يا روش پنج ستاره
در اين روش از دو آدمك مجهز به پيشرفته ترين دستگاههاي جمع آوري اطلاعات هستند استفاده شده كه بر روي صندلي هاي جلوي يك خودرو در حالي كه كمربند ايمني را بسته اند قرار داده شده اند و خودرو در حاليكه با سرعت حدود 48 كيلومتر در ساعت در حال حركت است به يك مانع بسيار محكم که غير قابل تغيير شكل است كوبيده مي شود . به اين روش (NCAP) ( new car assessment program ) يا برنامه اندازه گيري و برآورد خودروي جديد اطلاق مي شود .
در اين برنامه ميزان حركت و سرعت حركتي كه سر و سينه و استخوان ران در اثر برخورد انجام مي دهند در داخل خود آدمك هااندازه گيري شده و اعداد بدست آمده در داخل يك معادله رياضي گذارده مي شوند . نتيجه اي كه از محاسبات اين معادله بدست مي آيد نشان دهنده ي ضريب ايمني خودرو است . به طور مثال اگر عدد بدست آمده طي اين فرمول 1000باشد اين بدان مفهوم است كه مسائل ايمني در آن به مراتب بيش تر از استانداردهايي است كه توسط دولت فدرال آمريكا تدوين شده است و در سهمگين ترين تصادفات درصد صدمه ديدن سرنشينان فقط 10 درصد است . يك خودرويي كه عدد بدست آمده براي آن ; آن را در موقعيت چهار ستاره قرار دهد باز هم به مفهوم بالاتر بودن از حد استاندارد تدوين شده براي تصادف در آمريكا است ولي درصد صدمه ديدن بين 10 الي 20 درصد است .
خودروي قرار گرفته شده در كلاس 3 ستاره دقيقا مطابق استاندارد بوده و آن هايي كه در گروه يك يا دو ستاره قرار مي گيرند خودروهايي هستند كه از نظر ايمني خطرناك محسوب مي شوند .
ساير آزمايشات
از ديگر آزمايشاتي كه شايد جنبه تبليغاتي آن بيشتر باشد ، آزمايشاتي است كه مقاومت انواع خودرو را در تصادفات از پهلو و قسمت جلو بررسي مي كنند . سرعت برخورد در اين آزمايش كه از سيستم يا روش 5 ستاره استفاده مي شود ،5/51 كيلومتر در ساعت است . در اين آزمايش خودرو از پهلو مورد برخورد يك جسم فلزي كه حكم خودروي ديگر را بازي مي كند قرار مي گيرد . اعدادي كه در معادله براي بدست آوردن امتياز ايمني قرار مي گيرند ناشي از ميزان شتابي است كه بخش هاي مختلف بدن از جمله سر و سينه در هنگام برخورد و تصادف كسب مي كنند .
سازندگان خودرو در طي ساليان گذشته براي كسب امتياز ايمني بالا در آزمايش برخورد از پهلو اقدام به طراحي و ساخت کيسه هواي جانبي نموده اند . در اروپا انجام آزمايشات تصادف از روبرو براساس استانداردهاي ديگري انجام مي گيرد . شباهت به آزمايشاتي دارد كه شركت هاي بيمه خوصي انجام مي دهند .
در آزمايش NCAP كه در اروپا انجام مي گيرد خودروي مورد آزمايش با يك مانع تغيير شكل دهنده كه به صورت لانه زنبور ساخته شده برخورد مي كند و در نظر گرفتن چنين سازه اي در حقيقت نوعي شبيه سازي با يك تصادف واقعي با خودروي ديگر است . اين مانع لانه زنبوري دقيقا همانند يك خودرو مدرن امروزي در اثر برخورد و تصادف متلاشي مي شود. در اين آزمايش خودرو از تمامي قسمت جلوي خود با مانع برخورد نمي كند بلكه حدود چهل درصد سطح جلوي خودرو درگير تصادف مي شود . به اين آزمايش تصادف از جلوي متعادل مي گويند و سرعت حركت در اين آزمايش 61 كيلومتر در ساعت بوده ولي NHTSA (سازمان ايمني حمل ونقل در جاده ها ) در حال بررسي نتايج آزمايش با سرعت هاي كمتر نيز هست
آزمايشاتي كه موسسات بيمه اي خصوصي در آمريكا انجام مي دهند مانند IIHS يا HLDA شباهت بيشتري به آزمايشات NCAPاروپا دارد و در اين آزمايشات كه دو نوع امتياز (قبولي – ردي) اعطاء مي شود ميزان ايمني ستون هاي سقف و ريل درها و شيشه جلو كه اندازه گيري مي شود و ميزان ضربه اي را كه در اثر تصادف باعث برخورد سر راننده و سرنشينان با قسمت هاي داخلي سقف مي شود، تعيين مي گردد . پيش بيني مي شود كه محاسبه چنين مواردي براي هر خودرو ي جديد الزامي است و چنان چه نتوانند استانداردهاي لازم را كسب كنند مردود شده و اجازه ورود و فروش پيدا نخواهند كرد .
نتايج آزمايشات چيست؟
انجام آزمايشات مختلف پارامترهاي مختلفي را در خودرو مورد بررسي قرار مي دهد . به طور مثال انجام آزمايشات NCAP كه همانا تصادف از روبرواست بهترين آزمايش براي تعيين قابليت هاي سيستم هاي بازدارنده در خودرو در هنگام پروژه تصادف است . اين سيستم ها عبارتند از : كمربندها و کيسه هاي هوا. در تصادف از روبرو به دليل ايجاد يك شتاب بسيار زياد و ناگهاني مسافران و راننده در هنگام برخورد به مانع چنان چه اين سيستم كارآيي مطلوبي نداشته باشند ، باعث تشديد صدمات مي شود . آزمايشات اروپايي NCAP و HLDI/IIHS قابليت هاي ديگري را نيز دارند و آن پي بردن و تشخيص ساير صدماتي است كه به سرنشينان وارد مي شود . يكي از اين ها صدمات وارده از برخورد پدال هاي خودرو به پاي رانندگان در بروز تصادف است و نيز آسيب هايي كه به رانندگان و ساير سرنشينان در اثر استفاده نكردن از كمربند ايمني و يا کيسه ي هوا وارد مي شود و چه افراد بسيار زيادي كه جان خود را مديون كمربند ايمني و کيسه هوا هستند .
ميزان اهميت آزمايشات
بعد از اين كه متوجه مي شويد كه انجام آزمايشات چه مسائلي را در رابطه با بدن شما كه بسيار هم آسيب پذير هست براي شما روشن مي كند ، اهميت اين آزمايشات براي شما مشخص مي شود .
اگر مخالفين و نظرات آن ها را كنار بگذاريم مقررات دولتي در آمريكا و اروپا به گونه اي تدوين شده اند كه باعث ايجاد پيشرفت هاي چشمگيري در خصوص مهندسي تصادف خودرو گشته اند.حال ببينيم اين پيشرفت ها و نتايج آن ها چيست؟
به عنوان نمونه طراحي و ساخت کيسه هاي جلويي باعث كاهش 80 درصدي صدمات سر و صورت رانندگان و سرنشينان كناري آن ها شده است و به طور خلاصه مي توان گفت كه شانس زنده ماندن در يك خودرو مدرن امروزه در حين تصادف شديد به مراتب بيش از خودرو دهه پنجاه يا شصت است . امروزه شايعاتي در خصوص نا امن بودن آن ها بر سر زبان هاست كه براي پايان دادن به اين شايعات بد نيست بدانيد كه خودروي اس يو وي ب ام و X5 توانسته بهترين امتياز را در آزمايشات IIHS بدست آورد و ميزان ايمني بسيار بالايي دارد .
در پاسخ به اين سوال كه آيا اين آزمايشات تصنعي نيستند ، بايد گفت چرا ،همه اين آزمايشات غير طبيعي و مصنوعي هستند .فقط تلاش شده كه سناريو هاي دنياي واقعي به نوعي شبيه سازي شود .
براي اطلاع بد نيست بدانيد كه هر تصادفي نياز به ملاحظات فيزيكي خاص خود دارد . براي تهيه اين مقاله سازندگاني مورد خطاب قرار گرفتد كه تمامي مجموعه تصادف و آثار و علائم آن را بررسي کرده اند و فقط به مقوله خسارات نپرداخته اند و قصدشان اين نبوده كه با عنايت به صرف صدمات فيزيكي و خسارتي اقدام به انجام تبليغات گسترده براي خودروهاي توليدي خود بنمايند. هر كدام از آن ها وسائط نقليه توليدي خود را با سرعت هاي بيشتري نسبت به سازمان هاي دولتي مورد ارزيابي قرار داده اند . چرا؟ براي اطمينان خاطر از اين واقعيت كه در تحت شرايط حتي بسيار دشوار خودروي آن ها بتواند جان افراد بيشتري را نجات دهد .
مثلا كمپاني فورد بنابر گفته يكي از مديرانش در طراحي و ساخت هر يك از توليدات فورد مسائل ايمني به گونه اي كامل مورد بررسي قرار مي گيرد و هدف صرفا پذيرفته شدن در آزمايشات دولتي نيست و هدف فورد كسب 5 ستاره در هر جاي ممكن است .
نبايد تصور كرد كه امتيازات كسب شده در آزمايشات تصادف تعيين كننده قطعي و تنها عامل مهم است ولي اين گونه تلاش ها حداقل مي توانند مبنايي براي مقايسه باشند و بدين ترتيب خودروها را مورد مقايسه قرار داد.