کاربرد دستگاه تعليق
الف)وزن خودرو را بين هردو محور بطور مساوي تقسيم مي کند.
ب) ضربه هاي جاده را به طورمساوي روي چرخها منتقل مي کند. بنابراين هردوفنرضربه هاي جاده راگرفته وبه دوقسمت مساوي تقسيم مي نمايند.
قسمت‌هاي مختلف دستگاه تعليق
قسمت‌هاي مختلف دستگاه تعليق عبارتنداز:محورها(اکسلها) ، فنرها وکمک فنرها.
اکسل‌ها دو نوعند: اکسل جلو و اکسل عقب.
ادامه مطلب

فنرها: فنرهادر اتومبيلها براي از بين بردن ارتعاشات وتکانهائي است که براثر برخوردچرخهاباپستي وبلنديهاودست اندازهاايجادمي شودوبين شاسي ومحوروچرخهاسوارمي شوند.
چرخها: شاسي اتومبيل که همه قطعات روي آن قرار داردتوسط اکسل جلووعقب روي چرخها قرارگرفته وحرکت چرخهااتومبيل رابه جلومي برد. چرخهاي جلوعلاوه برحرکت دوراني ، توسط فرمان اتومبيل دراختيار راننده هستند.
به مجموعه وسائل حرکتي ، ترمز ولاستيک چرخ گفته مي شود.
لاستيکها: لاستيکها براي ازبين بردن نوساناتي است که دراتومبيلها دراثر پستي وبلندي وموانع جاده توليدمي شود. وبردونوع هستند:
1- توپر 2-توخالي وتيوپ دار
توپر دروسايل نقليه کندرواستفاده مي گردد.
نگهداري لاستيک: نگهداري لاستيک شامل اعمالي است که بايدبطورمرتب انجام شودتااطمينان حاصل گردد. اين اعمال عبارتنداز:
الف)فشارباد
هرتايربايد باباد مخصوص کارکند.معمولا اندازه باد هرتاير روي بدنه خودرو نوشته مي شود. براي سنجيدن بادتاير بايدازدرجه باداستفاده نمود وهرگز نبايد با چشم حدس زد.لاستيک کم باد ويالاستيکي که بيش ازاندازه بادداشته باشد خطرناک بوده وعمرلاستيک راکم مي کند .اگر بادزيادداشته باشد بطورنامنظم سائيده شده وخاصيت ارتجاعي خودراازدست مي دهد.
فشار کمتر از حد معمول لاستيکها عواقب زير را در پي دارد :
1- سائيدگي و فرسودگي لاستيکها
2-عدم کارکرد دقيق آنها
3-افزايش مصرف بنزين
4- باعث مي‌شود تا لبه بر آمده کنار رينگ ، فاقد آب بندي لازم باشد و فشار بيش از حد باعث کج شدن رينگ و جدا شدن لاستيک از رينگ مي گردد.
در صورتيکه فشار باد لاستيکها بيش از حد معمول باشد:
1- رانندگي با خودرو به راحتي ميسر نبوده
2- سطح مياني لاستيک به سرعت سائيده مي شود
3-خطرات ناشي از وقوع تصادفات را در اثر انحرافات فرمان به دنبال خواهد داشت.
ب ) متناسب بودن لاستيک
تايرهاي زوجي ولاستيکهاي هرخودرو بايدازنظر نوع وآج باهم يکنواخت باشندتاباعث سائيدگي غيريکنواخت لاستيک نگردد.بعلاوه عدم تناسب لاستيکها به کمک وديفرانسيل نيز صدمه مي زند.
ج ) جابجا نمودن لاستيک
هر 8000 کيلومتر بايد لاستيکهاي يک خودرو را بطور ضربدر (1به4و2به3) ومنظم عوض نمايند.
د)سائيدگي نامرتب
اگر آثار سائيدگي نامرتب در لاستيکها مشاهده شد دليل بر اين است که چرخهاي خودرو بطور دقيق تنظيم نيست و بايد آنرا تنظيم نمود.
توجه داشته باشيد که وجود فشار باد صحيح در تايرها داراي امتيازاتي بشرح ذيل مي باشد:
الف) داشتن تسلط بيشترراننده درحرکت خودرو.
ب )داشتن ترمزدقيق تردرحرکت وپيچيدن خودرو.
ج )صرفه جوئي درمصرف سوخت. ضمنا کمترين تغييردرشکل تايرها موجب افزايش اصطکاک چرخشي اتومبيل درجاده ها مي گردد.
د)افزايش عمرودوام بيشتر تايرها.
بالانس چرخ‌ها:
اگر بالانس چرخها دقيق انجام گرفته باشد،رانندگي بسيار آسان بوده و در ضمن از سائيدگي آج لاستيکها نيز کاسته مي شود.
بالانس غلط چرخها ، و نا ميزان بودن آنها ، باعث بروز ارتعاشات آزار دهنده و سائيدگي نا همگون لاستيکها مي گردد.
نحوه تعويض تايرپنچر
1- خودرورادرمحلي سفت وهموار متوقف وترمزدستي راکشيده ودسته دنده رادروضعيت دنده يک وياعقب قرارداده وجلوي چرخ مخالف موقعيت جک راباآجرياسنگ مهار نمائيد.
2- ابتداتاير زاپاس راازداخل صندوق عقب خارج نموده ودر نزديکي تاير پنچر قراردهيد.
3- هريک ازپيچهاي چرخ رابرخلاف جهت عقربه هاي ساعت شل کرده وتازمانيکه لاستيک کاملا ازروي زمين بلندنشده هيچيک ازمهره ها رابيرون نياوريد.
4- سرجک رادرمحل مخصوص خودقرارداده ودستگيره جک را درجهت حرکت عقربه هاي ساعت آنقدر بگردانيدتالاستيک ازروي زمين کاملا بلندشود.
5- لاستيک زاپاس رادرجاي لاستيک بازشده قرارداده وپيچهاي چرخ رابادست تاآخرسفت کنيد.سپس باآچارچرخ پيچهاي چرخ رابصورت ضربدري سفت کرده جک راچرخانده ولاستيک راپائين آوريد.مجددا پيچهاي چرخ راسفت ومحکم نمائيد.
يادآوري مهم
1- فشاربادتايرهارابايدهنگامي که تايرهاسردمي باشند اندازه گيري کرد.زيراتايرهاي گرم همواره داراي فشارباداضافي مي باشند هيچ وقت نبايد درحاليکه لاستيکها گرم هستند فشارباداضافي آنهاراخالي کرد.
2- بالانس چرخهابايددقيق انجام شود.بالانس چرخهارانندگي رابسيارآسان نموده ودرضمن ازسائيدگي آج لاستيکها نيزکاسته مي شود.
3- چون آج لاستيکها به مرور زمان سائيده وصاف شده وضريب اطمينان آن درزمان گرفتن ترمزکم شده وخطربروزتصادف افزايش مي يابدبنابراين بايستي دقت لازم درحفظ ونگهداري آنها بعمل آيدضمنا جنس ونوع لاستيک دررانندگي بدون خطر حائز اهميت است.
آشنايي بادستگاه انتقال نيرو
در خودرو دستگاههائي لازم است تا نيروي توليد شده موتور رابه چرخها منتقل نموده وخودرو رابه حرکت درآورد ويادرموقع توقفهاي کوتاه نيروي موتور راازچرخها قطع نمايد .براي انتقال نيروي موتوربه چرخها ، بين موتور وچرخها دستگاه مختلفي به نام دستگاههاي انتقال نيرو واقع شده است.
دستگاههاي انتقال نيرو شامل دستگاههاوقطعاتي هستندکه بين موتوروچرخهاقرارگرفته ونيروي حاصله موتورراپس ازتغيير وتبديل به چرخها منتقل وسبب حرکت خودرومي گردند. محور حرکت بستگي به سيستم خودروممکن است درچرخهاي عقب وياچرخهاي جلو قرار گرفته باشد.
دستگاه انتقال به ترتيب بعدازموتورعبارتنداز:
1-دستگاه کلاچ
2- دستگاه جعبه دنده
3- ميلهاي گاردان وقفلهاي گاردان
4-محورها (گرداننده هاي نهائي ديفرانسيل، ميل پلوسها)
الف)تعريف کلاچ
کلاچ براي قطع و وصل نيروي موتور به گيربکس به کار مي رود.حرکت اتومبيل از حال سکون بايد به نرمي صورت گيرد پس ارتباط بين موتور و گيربکس بايد به تدريج برقرار شود .تعويض دنده در حرکت و يا خلاص کردن دنده به منظور توقف خودرو نيز از وظايف کلاچ است .
به طور کلي کلاچ وظيفه دارد:
1- انتقال قدرت مطمئن بدون لرزش وبوکسباد خود دستگاه کلاچ
2- سبک بودن تا در مقابل دور موتور دور کافي داشته باشد.
و قطعات آن عبارت است از
1- صفحه کلاچ
2- ديسک کلاچ
3- پدال
4- دوشاخه کلاچ
5- بلبرينگ کلاچ
نحوه عمل دستگاه کلاچ
توسط فشار پاي راننده به پدال کلاچ نيروي وارده از طريق اهرم بندي يا فشار هيدروليکي به دو شاخه کلاچ و سپس به آسيابک يا خورشيدي ديسک منتقل شده و در نتيجه صفحه فشار دهنده به عقب کشيده شده و صفحه کلاچ از فلايويل جدا و در نتيجه انتقال نيروي موتور از گيربکس قطع مي‎شود و با رها کردن مجدد پدال کلاچ فنرهاي صفحه فشار دهنده ديسک ، صفحه کلاچ را مجدداً به فلايويل محکم چسبانده و در نتيجه نيروي موتور انتقال پيدا مي کند.
نگهداري سيستم کلاچ
مفصل بنديهاوگريس خورآن بايدبه موقع گريس کاري شود وميزان خلاصي کلاچ اندازه باشد.
بازديدازعمل کلاچ ازنظر بکسبادکردن ، صداکردن ، ارتعاش يا لرزش ولق بودن اهرم بنديها وترک خوردگي يا شکستگي بايد امتحان شودودرصورت وجودمعايب به موقع به تعميرگاه مراجعه شود.
پس از هر 8000 كيلومتر ويا هر سه ماه ، هر كدام كه زودتر اتفاق بيفتد، سطح مايع داخل مخزن ذخيره اي كه در بالاي پمپ كلاچ واقع شده است را نگاه كنيد. سطح مايع مخزن بالاي پمپ ترمز را نيز ببينيد. اگر سطح مايع كمي پايين است آن را پر كنيد ولي اگر سطح مايع به مقدار خيلي زيادي افت كرده است، احتمالاً سيستم داراي نشتي است. اگر نشتي وجود داشت، كارهاي لازم را انجام دهيد. درپوش مخزن ذخيره را تميز و سوراخ هواكش واقع روي درپوش را كاملاً بازكنيد.
عيوب كلاچ، نحوه تشخيص ورفع آنها
معمولاً عيب عمده اي كه در سيستم كلاچ به وجود مي آيد يكي فرسايش سريعتر از حد طبيعي زغال كلاچ و تمام شدن آن و ديگري فرسايش لنت (صفحه كلاچ) است.
عيب اول در اثر نيم كلاچ گرفتن زياد و استفاده بي مورد از پدال و قرار دادن پا روي آن ناشي مي شود.
عيب دوم در اثر فرسايش بيش از حد طبيعي صفحه كلاچ شروع مي شود و با بكسباد كردن كلاچ آشكار مي گردد. يعني در اين حالت موتور با سرعت طبيعي مي چرخد اما خودرو به طور مناسب شتاب نمي گيرد و در سربالايي ها حركت آن آهسته مي شود.
2- اشكال در آزاد شدن صفحه كلاچ هنگامي كه پدال كاملا فشرده است .اين اشكال ممكن است به واسطه يك يا چند عامل مختلف باشد. از نشانه ها يا علائم اين اشكال جا نرفتن يا مشكل جا رفتن دنده ها است هنگامي كه خودرو ايستاده و موتور روشن است و همچنين هنگامي كه دنده جا مي رود همراه با صدا و تكان خودرو است.
3- گاهي اوقات ممكن است هم زغال كلاچ و هم صفحه كلاچ همراه با هم فرسوده شده باشند. از نشانه هاي اين عيب ايجاد صداي نا متعارف هنگام فشار دادن پدال كلاچ است و در اين حالت نيز پياده كردن كلاچ ضروري است.
4- عيب ديگر كلاچ لرزش خودرو است .اين لرزش مخصوصاً هنگامي كه پا از روي پدال برداشته مي شود و موتور و جعبه دنده در گير مي شوند قابل ملاحظه تر مي شود. هر چند كه با كلاچ گرفتن امكان دارد لرزش خودرو مشهود تر شود با اين وجود ممكن است عيب اصلي از كلاچ نباشد.
ب ) دستگاه جعبه دنده
جعبه دنده برروي خودرو بلافاصله بعد از کلاچ واقع شده ونيرو راازکلاچ گرفته وبه محورها وياساير قسمتهاي دستگاه انتقال مي‌دهد. جعبه دنده قادر است مانند کلاچ نيروي موتورراقطع ووصل نمايدوهمچنين مي تواند دور وقدرت موتور رابه قدرت وسرعتهاي مختلف تنظيم نمايد.راننده خودرو به کمک دسته دنده مي تواند دروضعيتهاي مختلف سرعت وقدرت لازم رابه چرخهابدهد(دنده هاي 1و2و3و... ) وجعبه دنده قادر است جهت حرکت خودروراتغيير داده تا مواقعي که لازم است خودروبه طرف عقب حرکت نمايد.
تعويض دنده معکوس
هنگاميکه مجبور هستيد در ترافيک سنگين سرعت خودرو را کاهش دهيد و يا در سر بالايي ها رانندگي کنيد، قبل از آنکه به موتور فشار آيد ،از دنده معکوس مناسب استفاده کنيد.دنده معکوس احتمال ريپ زدن موتور را کاهش داده و براي افزايش سرعت ، شتاب بهتري به خودرو مي دهد.
نگهداري جعبه دنده
دسته دنده درمحل دنده هاي مختلف به طرز صحيح قرارداده شود . حداکثر سرعت مجاز درهردنده رعايت شود. دنده صحيح درشرايط رانندگي انتخاب شود.خودروزيادترازظرفيت بارگيري نشود ازجعبه دنده درغيرازمواقع ضروري به عنوان ترمزاستفاده نشود.سطح روغن ونوع روغن کنترل شود.
علاوه بر بررسي سطح روغن جعبه دنده كه بايد پس از هر 8000 كيلومتر انجام دهيد كارخانه سازنده توصيه كرده است كه براي خودرو نو پس از 800 وپس از آن هر 50000 كيلومتر روغن جعبه دنده را عوض كنيد.
براي بررسي سطح روغن جعبه دنده بايد خودرو را روي سطح افقي قرار دهيد و پيچ ريختن و بررسي روغن جعبه دنده را كه در طرف راست پوسته آن قرار گرفته است، باز كنيد. در صورت پايين بودن سطح روغن، آنقدر به آن واسكازين با مشخصات صحيح اضافه كنيد تا اينكه سرازير شود. براي ديدن اين حالت در هواي سرد ممكن است كمي زمان لازم باشد. درچنين حالت بيش از اندازه جعبه دنده را از روغن پر نكنيد زيرا ممكن است فشار داخلي اضافي كه در حين كار به وجود مي آيد باعث تركاندن كاسه نمد و يا نشت روغن شود.
براي تخليه وپر كردن مجدد واسكازين جعبه دنده ابتدا خودرو را براي زمان كافي به كار اندازيد تا گرماي كافي از موتور به جعبه دنده منتقل شود وواسكازين جعبه دنده را رقيق تر كند. آنگاه خودرو را روي سطح افقي قرار دهيد و پيچهاي تخليه و پر كردن واسكازين جعبه دنده را باز كنيد.
گيربکس اتوماتيک
از مزيت هاي گيربکس اتوماتيک اين است که دنده ها را بطور خودکار تعويض مي کند و وظايف راننده را کاهش مي دهد، در نتيجه او مجبور نخواهد بود در تعويض دنده ها مهارت خاص رانندگي را داشته باشد.در اين نوع سيستم هاي انتقال قدرت ، متناسب با مقاومت مسير حرکت ،که به وزن،سرعت و موقعيت خودرو بستگي دارد ، در مواقع لزوم تعويض دنده ها بطور خودکار صورت مي گيرد.در جعبه دنده هاي معمولي سرعت بيش از حد و يا ناهماهنگي بين سرعت چرخهابه ويژه اگر راننده غير ماهر باشد، به استهلاک سريع قطعات خواهد انجاميد ، در صورتيکه در جعبه دنده هاي اتوماتيک راننده تنها به اهرم تغيير وضعيت دنده ها و پدال گاز براي سرعت گيري نياز دارد. گيربکس هاي اتوماتيک به مجموعه اي به نام مبدل گشتاور مجهز مي باشند.مجموعه نامبرده با روغن کار مي‌کند و دوام کافي دارد . با انتقال حرکت آرام از موتور، از وارد شدن ضربات ناگهاني به اجزاي مسير انتقال قدرت جلوگيري مي‌کند و در نتيجه تعميرات را کاهش مي‌دهد.
ج) ميل گاردان و چهار شاخه‌هاي آن ‎
نيروي موتور از جعبه دنده با زاويه‌اي متغير به محور چرخها منتقل مي شود. زاويه متغير به خاطر ناصافي جاده و دست انداز ها پيش بيني شده است . اين کار بوسيله ميل گاردان شامل محورها ،اتصال برش دار، اتصال عمومي و تکيه گاه مرکزي با ياتاقان بلبرينگ دار ، انجام مي‌شود.
نگهداري ميل گاردان
چهارشاخه هاي گاردان گريسکاري شود.به وسيله سريع رهاکردن کلاچ به ميل گاردان ، چهارشاخه ها ضربه واردنشود.
د) ديفرانسيل
ديفرانسيل دستگاهي است که قدرت موتور راطبق احتياجات هريک ازچرخهاي عقب بين آنها تقسيم مي کند .در سرپيچها ودست اندازها هردوچرخ يک مقدارنيرومصرف نکرده بلکه يکي کمتروديگري زيادتر دورداشته بدين لحاظ چرخها روي يک محور سوار نشده هرکدام داراي محورجداگانه اي مي باشند وديفرانسيل قدرت موتوررابنا به احتياج هريک ازچرخها بين آنهاتقسيم مي کند.
نگهداري محورها (ديفرانسيل )
ديفرانسيل تميزباشد.پوسته آن ترک وروغن ريزي نداشته باشد. اندازه بادلاستيکها يکي باشد و يک نوع ويک اندازه باشند.درهنگام رانندگي وگيرکردن خودرودرجاده هاي خراب به ماشين فشار واردنياوريد.
علل خرابي پلوس
روشن کردن خودروبه وسيله دنده درحال حرکت ، استفاده ناصحيح ازدنده درحال حرکت ، شل بودن پيچهاي سرپلوس ، استفاده نابجا وغلط ازترمز يا ترمزدستي، ضربه زدن شديدبه خودروبه علت رها کردن سريع کلاچ.